COVID-19 geçirmiş sağlık çalışanlarında hastalık deneyimlerinin ve etkilerinin değerlendirilmesi: niteliksel bir araştırma

GİRİŞ VE AMAÇ: COVID-19 pandemisi bireyleri çok yönlü etkilemiş olmakla birlikte en çok etkilenen gruplardan biri de sağlık çalışanlarıdır. Sağlık çalışanlarının COVID-19 geçirme oranı toplum ortalamasından oldukça yüksektir. Bu çalışmada; COVID-19 geçirmiş sağlık çalışanlarının hastalık deneyimlerinin ve etkilerinin araştırılması amaçlandı. GEREÇ VE YÖNTEM: Araştırma 05.12.2020-05.02.2021 tarihleri arasında, Sakarya'da görev yapan ve COVID-19 geçirmiş 30 sağlık çalışanı (23 hekim, 7 hemşire) ile niteliksel yöntem kullanılarak yapıldı. Araştırmada veriler; katılımcıların sosyodemografik özelliklerinin ve hastalık deneyimlerinin ve etkilerinin sorgulandığı yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Derinlemesine görüşme tekniğiyle elde edilen veriler temalar ve alt temalar altında gruplandırılmıştır. BULGULAR: Katılımcıların %53,3 (16 kişi)'ü kadın, %46,7 (14 kişi)'si erkektir. Yaş ortalamaları 34,33 ± 7,62 standart sapma (SS) yıldır. Katılımcıların duygusal, bilişsel ve davranışsal tepkileri arasında; hastalığın farklı aşamalarındaki duygusal tepkiler, hastalığa karşı tutum, beslenme tarzı değişimi, semptomlara ve vital bulgulara aşırı dikkat etme, hastalık sonrası korunma önlemi değişimi bulunmaktadır. Belirsizlikler, karantinada olmak, virüs bulaştırma korkusu, sağlık çalışanı olmak ve stigmatizasyon stres faktörleri arasındadır. Katılımcılar; sosyal destek, kendi kendine psikolojik destek, dini inanç, sağlık çalışanı olmak ve etkin sağlık sisteminin hastalık sürecindeki motivasyon kaynakları olduğunu ifade etmişlerdir. Hastalık deneyimi sonrası yaşamlarında anlamlanma olduğundan, önceliklerinin yeniden sıralandığından, yeni hedefler belirlediklerinden, destek olanlara minnettarlık hissettiklerinden bahsetmişlerdir. Hastalığı geçirmenin mesleki etkileri arasında COVID-19 hastasına empati artışı ve COVID-19 hastasına yaklaşım katkıları olduğu görülmüştür. SONUÇ: COVID-19 geçiren bireyler hastalığın fiziksel ve ruhsal etkilerine maruz kalmaktadır. Söz konusu hastalar pandemi sürecinde aktif olarak hizmet veren sağlık personeli olduğunda; kaliteli hasta bakımı sağlanmaya devam edilebilmesi için sağlık çalışanlarının ruh sağlıklarının korunmasına yönelik destek sağlanması anahtar rol oynamaktadır. Sağlık personeline verilecek psikolojik desteğin niteliği ile ilgili ileri araştırmalar yapılmasının faydalı olacağını düşünmekteyiz. Anahtar Kelimeler: COVID-19, Pandemi, Sağlık Çalışanı, Hastalık Deneyimi, Hastalık Etkileri, Ruh Sağlığı, Niteliksel Araştırma