COVID-19 hastalığında mortaliteyi etkileyen faktörler

Giriş ve Amaç: Aralık 2019'dan beri karşı karşıya olduğumuz COVİD-19 hastalığı nedeniyle yüksek oranda ölümler meydana gelmiştir. Yoğun bakım sürecinde takip edilen bu hastalarda mortaliteyi etkileyen faktörlerin belirlenmesi, hastalığa bağlı mortalitenin azaltılması açısından önemlidir. Çalışmamızda; COVİD-19 hastalarında yoğun bakım mortalitesini etkileyen faktörleri araştırmayı amaçladık. Materyal ve Metod: Mart 2020 ile Mart 2022 tarihleri arasında Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Anestezi Yoğun Bakım Ünitelerinde takip ve tedavi edilen COVİD-19 RT-PCR testi pozitif olan 619 hasta çalışmamıza dahil edildi. 18 yaş altı ve COVİD-19 RT-PCR testi negatif olan hastalar toraks bilgisayarlı tomografi bulguları veya semptomları olsa dahi çalışmaya dahil edilmemiştir. Hastaların demografik verileri, komorbiditeleri, laboratuvar parametreleri, aşı olup olmama durumu ve yoğun bakım takiplerinde gelişen klinik durumları retrospektif olarak incelenmiş, yaşayan ve ölen hastaların bilgileri karşılaştırılarak COVİD-19 hastalığına bağlı yoğun bakım mortalitesini etkileyen faktörler analiz edilmiştir. Bulgular: Yoğun bakım ünitesine kabul edilen COVİD-19 hastalarında %58,6 gibi yüksek oranda mortalite görülmüştür. İleri yaşın (60-71; p<0,001), komorbiditelerin (hipertansiyon, ritim bozukluğu, kronik akciğer hastalıkları, solid organ malignitesi, nörolojik hastalıklar; p<0,001), aşılı olmama durumunun (%68-%82,4; p<0,001) mortalite ile ilişkili olduğunu gösterilmiştir. Ayrıca; yoğun bakıma kabul sırasındaki SOFA (4-5; p<0,001) ve APACHE II (9-15; p<0,001) skorlarının yüksek olması, daha düşük PaO2/FiO2 oranının ve invaziv mekanik ventilatör ihtiyacının bulunmasının (%23,8-%93,9; p<0,001), COVİD-19'a sekonder komplike klinik durumların gelişmesinin (orta-ağır ARDS, MODS, DİK, miyokard enfarktüsü, sepsis/septik şok, kanama, tromboz/emboli), elektrolit anormalliklerinin bulunmasının, hipoalbumineminin ve CRP, ferritin, kreatinin,prokalsitoninin değerleri ile N/L, M/L, N/Plt oranının yüksek olmasının mortalite ile ilişkili olduğunu ortaya koymuştur. Sonuç: Bu çalışma; COVİD-19 hastalığında yoğun bakım mortalitesinin yüksek olduğunu, ileri yaş ve komorbiditelerin, aşı durumunun, kabul esnasında SOFA ve APACHE II skorlarının yüksek olmasının yoğun bakım mortalitesini etkilediğini göstermiştir.