COVID-19 pandemisi döneminde halkın bağışıklık ve/veya vitamin mineral takviyesi kullanma alışkanlıklarının değerlendirilmesi

Covid-19 hastalığının tedavisi için kullanılan bazı ilaçlar olmasına rağmen onaylanmış standart bir tedavi protokolü bulunmamaktadır. Buna ek olarak güçlü bir bağışıklık sistemine sahip olmanın Covid-19 hastalığından kaynaklanan mortaliteyi azalttığı bilinmektedir. İnsanlar, salgına bağlı olarak artan panik sebebiyle ve bağışıklık sistemlerini güçlü tutmak amacıyla çeşitli bağışıklık ve/veya vitamin mineral takviyeleri kullanmaktadır. Bu çalışmada Adana ilinde yaşayan kişilerin pandemi döneminde bağışıklık ve/veya vitamin mineral takviyesi kullanma alışkanlıklarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu sebeple 394 kişiye online bir anket uygulanmış, anketi 390 kişi cevaplamıştır. Anket; katılımcıların sosyo-demografik özellikleri, pandemi dönemi öncesinde ve sırasında bağışıklık ve/veya vitamin mineral takviyesi kullanma durumları, kullanılan bağışıklık ve/veya vitamin mineral takviyeleri, bu takviyelerin seçiminde yararlanılan bilgi kaynakları, yan etki oluşturup oluşturmadığı hakkındaki bilgilerin değerlendirildiği sorularından oluşmaktadır. Ankete katılan kişilerin %42,3'ü pandemi dönemi öncesinde, %63,6'sı pandemi döneminde bağışıklık ve/veya vitamin/mineral takviyesi kullandığını belirtmiştir. Pandemi döneminde kadınların erkeklerden, üniversite mezunlarının ilk ve ortaöğrenimini tamamlayanlardan daha sık bağışıklık ve/veya vitamin/mineral takviyesi kullandığı tespit edilmiştir. Kronik hastalıklara sahip olmanın bu oran üzerinde etkili olmadığı görülmüştür. Pandemi döneminde en çok C vitamini ve D vitaminin, sonrasında sırasıyla çinko, pekmez, karamürver (Sambucus nigra) ve beta-glukanın kullanıldığı görülmüştür. Kişilerin bağışıklık ve/veya vitamin/mineral takviyeleri hakkında bilgi edindiği kaynaklar sıklık sırasına göre eczacı, hekim yakın çevre tavsiyeleri, yapılmış araştırmalar ve medya olarak belirlenmiştir. Katılımcıların yaklaşık yarısının hekiminden tavsiye almadan kendi kendilerine bağışıklık ve/veya vitamin/mineral takviyesi kullanması bir problem olarak düşünülmektedir. Tüm ilaçların, bağışıklık ve/veya vitamin/mineral takviyelerinin mutlaka hekim önerisiyle kullanılması gerektiği unutulmamalı ve bu takviyelerin uygun olmayan kullanımlarının önlenmesi amacıyla sağlık okur-yazarlığı arttırılarak, bu konuda halka yönelik eğitimler düzenlenmelidir. Anahtar sözcükler: Covid-19 pandemisi, vitamin, mineral, anket, bağışıklık