COVID-19 salgınının Türkiye ve ABD ekonomilerine etkilerinin karşılaştırmalı analizi

Covid-19 salgını Aralık 2019'da Çin'in Wuhan kentinde ortaya çıkmış, hızla tüm Dünya'ya yayılmış ve yaklaşık 6,9 milyon insanın ölümüne yol açmıştır. Salgından dolayı Türkiye'de yaklaşık 102.000, Amerika Birleşik Devletleri'nde yaklaşık 1.162.000 insan ölmüştür. Salgın hız kesmekle birlikte henüz bitmemiştir. Salgından dolayı insanların evlerinden dışarı çıkmaları kısıtlanmış, topluluk oluşturmaları yasaklanmış, maske takmak ve en az 1,5 metre sosyal mesafe kuralına uymak şart koşulmuştur. Bütün bunlar çalışma hayatında ve ekonomik göstergelerde yıkıcı etkilere yol açmıştır. Ülkeler salgının yıkıcı etkilerini minimize etmek için çeşitli tedbirler almışlardır. Çalışma salgının Türkiye ve ABD ekonomilerindeki yıkıcı etkilerini, alınan tedbirleri ve bu tedbirlerin ne ölçüde başarılı olduğunu karşılaştırmalı olarak ortaya koymayı amaçlamıştır. Bu çerçevede büyüme oranı, işsizlik oranı, dış ticaret, kamu açığı, enflasyon oranı, faiz oranı ve döviz kuru göstergeleri kullanılmıştır. Covid-19 salgını ülkelerin büyüme oranlarının azalmasına, işsizlik oranlarının özellikle ABD'de artmasına, ihracat ve ithalatta düşüşe, bütçe dengesinin bozulmasına ve her iki ülke için de dış borçlanmanın artmasına neden olmuştur. Her iki ülke için salgının yoğun hissedildiği dönemlerde reel efektif döviz kurlarının düşmesine, politika faiz oranlarında indirime gidilmesine ve enflasyonun artmasına neden olmuştur. Salgın yönetiminde Türkiye başarılı bir performans sergilemiştir. Zamanında alınan tedbirler, sağlık altyapısının güçlü olması en büyük etkendir. ABD ise salgın yönetiminde Türkiye'ye kıyasla başarılı bir performans sergileyememiştir. Geç alınan tedbirler ve ABD vatandaşlarının sağlık hizmetlerinden yeterince yararlanamaması ve sağlık alanındaki yetersizlikler salgın yönetiminin başarısız olmasında etkili olmuştur.