Çözüm odaklı psikolojik danışma yaklaşımına dayalı grupla psikolojik danışmanın ruminasyon ve öğrenilmiş çaresizlik üzerindeki etkisi

Bu çalışmanın temel amacı, çözüm odaklı psikolojik danışma yaklaşımına dayalı grupla psikolojik danışmanın lise öğrencilerinin ruminasyon ve öğrenilmiş çaresizlik düzeyleri üzerindeki etkisini incelemektir. Araştırmanın amacı doğrultusunda lise öğrencilerine yönelik 6 oturumluk çözüm odaklı grupla psikolojik danışma programı geliştirilmiştir. Geliştirilen programın pilot çalışması 8 öğrenciyle yapılarak oturumlar süre, içerik, etkinlikler bağlamında değerlendirilerek programa son şekli verilmiştir. Pilot uygulama sonrasında 10. ve 11. sınıf öğrencilerine (n = 641) Ruminasyon Ölçeği ve Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği uygulanmıştır. Her iki ölçme aracından da ortalamanın bir standart sapma üzerinde puan alan öğrenciler belirlenmiştir (n = 120). Bu öğrencilerle bireysel olarak görüşülmüş ve çalışmayla ilgili genel olarak bilgilendirilmişlerdir. Çalışmaya gönüllü olarak katılım sağlamak isteyen her okuldan 10'ar öğrenci belirlenmiştir. Okullar deney, kontrol ve plasebo gruplarına yansız olarak atanmıştır. Araştırmada 3 (deney, kontrol, plasebo) x 3 (ön test, son test, izleme testi) karışık desen kullanılarak programın etkililiği test edilmiştir. Deney grubundaki deneklerle çözüm odaklı grupla psikolojik danışma oturumları yürütülmüş; kontrol grubundaki deneklere herhangi bir uygulama yapılmamış, plasebo grubundaki deneklerle ise deney grubuyla paralel zaman diliminde mesleki rehberlik etkinlikleri yapılmıştır. Oturumların tamamlanmasının ardından ise deney, kontrol ve plasebo grubundaki deneklere Ruminasyon Ölçeği ve Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği tekrar uygulanmıştır. Son test uygulamasından 1 ay sonra ise yine deney, kontrol ve plasebo grubundaki deneklere ölçekler tekrar uygulanmıştır. Verilerin analizinde çok değişkenli ANOVA (MANOVA) analizi kullanılmıştır. Bu analizi kullanmak için gruplardaki katılımcı sayısının birbirine eşit ya da yakın olması, tek değişkenli normallik ve çok değişkenli normallik, doğrusallık sayıtlısı, eş varyanslılık, çoklu bağlantı problemin olmaması varsayımları test edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgular çözüm odaklı grupla psikolojik danışma programına katılan deney grubundaki öğrencilerinin, plasebo ve kontrol grubundaki öğrencilere göre Ruminasyon Ölçeği ve Öğrenilmiş Çaresizlik Ölçeği puan ortalamalarında istatistiksek olarak anlamlı bir düşüş olduğunu ve bu düşüşün izleme testinde de korunduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, ruminasyon ve öğrenilmiş çaresizliği azaltmaya yönelik geliştirilen çözüm odaklı psikolojik danışma yaklaşımına dayalı grupla psikolojik danışmanın etkili olduğu görülmüştür. Buna göre programın yaygınlaştırılması ve çevrim içi ortama taşınarak etkiliğinin test edilmesi için yeni çalışmalar yapılabilir.