Cumhuriyet Dönemi'nde öğretmen yetiştirme meselesi ve çözüm arayışları: İlk öğretmen okulları (1954-1974)

Eğitimin en önemli unsurlarından biri olan öğretmenler, öğrencilerin eğitiminden birinci derecede sorumlu, onların geleceklerini şekillendiren ve eğitimin nitelikli olmasını sağlayan kişilerdir. Toplum yaşamında stratejik noktada bulunan öğretmen önce kendisi öğrenen, sonra karşısındaki kitleye öğrenmeyi öğreten bir filozof, bilim insanı, danışman, kılavuz, rol- model, aydın, mimar, gelecek kuşakların rehberi ve her şeyden önce de bir insandır. Aynı zamanda kendi öğretmenleri sayesinde yetişmiş insandır. 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu'nun 43. maddesinde, öğretmenliğin, "devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleği" olduğu belirtilmiştir. Öğretmenlerin görevlerini bu madde kapsamında Türk Millî Eğitimi'nin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak yerine getirmeleri gerekmektedir. Öğretmenlik mesleği toplumların tarihî, ekonomik, sosyal ve kültürel, bilimsel ve teknolojik alanlarıyla ilgili uzmanlık isteyen, akademik eğitim ve formasyon gerektiren bir meslektir. Evrensel ve yerel mirasın iletilmesinde aracılık etmekte ve bireylerin gizli potansiyellerini ortaya çıkarıp gerçekleştirebilmelerini sağlamaya yönelik misyonuyla toplumlarda diğer mesleklerden farklı bir yer tutmaktadır. Bu nedenle öğretmen yetiştirme meselesi tüm toplumlarda önemli bir konu olmuş ve olmaya devam edecektir. Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte öğretmen yetiştirme ve öğretmen okulları, gündemi meşgul eden önemli bir mesele haline gelmiştir. Savaştan çıkmış ülkedeki okuma- yazma oranının artırılabilmesi, ilköğretime öğretmen yetiştirilerek eğitim-öğretim hizmetlerini ülkenin en ücra köşelerine kadar götürülmesi sorunsalı gündeme gelmiştir. Öğretmen, yeni rejimin kökleşip gelişebilmesi için önemli bir araç olarak görülmüştür. Yine bu konuda bir araç olarak kurulmuş Köy Enstitülerinde, 1947'den itibaren bazı düzenlemelerle müfredat programları değiştirilmiş ve bu okullar 1954 yılından itibaren İlk öğretmen okulları haline dönüştürülmüştür. İlk öğretmen okulları 1974'e kadar öğretmen yetiştirmeye devam etmiştir.