Cumhuriyet dönemi romanlarında kitle psikolojisi (1923-1940)

Cumhuriyet Dönemi Romanlarında Kitle Psikolojisi (1923-1940) adlı bu tezin konusu, tarihsel ve toplumsal değişimler düzleminde önemli bir figür olan kitlelere Cumhuriyetin ilk yıllarında ne derece yer verildiği, kitle çeşitleri ve kurguyu oluşturan ögelerin kitleleri yansıtma hususunda gösterdiği işlevdir. Tezimizdeki ana amaç; 1923-1940 arası romanlarda Cumhuriyetin kuruluşunu hazırlayan süreçte ortaya çıkan toplumsal fikirlerin, ideolojilerin Türkiye Cumhuriyet'i kurulduktan sonra yazılan romanlara yansımasını; bu fikir ve ideolojilerin romanlardaki kitlesel söylemi hazırlamadaki rolünü; romanlardaki kitlelerin çeşitlerini, kitlelere yer veren yazarların toplumsal değişim ve gelişimde arzuladıkları kitleleri irdelemeye çalışmaktır. 1923-1940 arası dönemi tercih etmemizin sebebi, Türk Edebiyatına tesir eden fikirler ve ideolojiler bağlamında kitleleri inceleme noktasında Cumhuriyet'in ilk yıllarında yazılan romanların bir eşik dönem olarak değerlendirmeye elverişli olmasıdır. Bu bağlamda dönemin yazarları ve romanları incelenmiş; tezimizde kitlelere dair söylemi içeren romanlardan örnekler sunulmuştur. Tezimiz başlıca dört ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde kitle kavramı izah edilmiş ve 1923-1940 arası dönem romanlarında etkin ideolojilerin, kitleleri yansıtmadaki rolü üzerinde durulmaya çalışılmıştır. İkinci bölümde kitle psikolojisini oluşturan unsurların romanlardaki mevcudiyeti sorgulanmıştır. Üçüncü bölümde ideolojiler, fikirler, inançlar ve toplumsal özellikler bağlamında oluşan kitlelerin romanlardaki çeşitleri üzerinde durulmuştur. Kitlelerin yalnızca fikirler ve fiziki mevcudiyetini ifade eden sözcüklerden ibaret olmadığını kitlesel söylemi oluşturan unsurları değerlendirdiğimiz dördüncü bölümde izah etmeye çalıştık. Teun Van Dijk'in haber metinleri üzerinde yapmış olduğu ideoloji çalışmasından teorik anlamda istifade ettiğimizi belirtmemiz gerekir. Tezimizin sonuç kısmında kitlelere yer veren yazarların, romanlarındaki ortak unsurları ve kitleleri yansıtırken oluşan üslup farklılıklarını tespit etmeye çalıştık. Çalışmanın sonunda tezde başvurulan kaynakların yer aldığı alfabetik bir 'Kaynakça' bölümü yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: İdeoloji, kitle psikolojisi, söylem, Türk romanı.