Cumhuriyet kurulurken İzmir'de ücretli emeğin sosyo-ekonomik durumu

Son yıllarda Türkiye emek tarihi yazını önemli aşamalar kaydetmesine rağmen İzmir bu gelişmelerden uzak kalmıştır. Bu durum, imparatorluk ve cumhuriyet döneminde gelişmiş bir sanayi sektörü ile canlı bir limana sahip olmasına rağmen şehirdeki işçi sınıfı hakkında bilgimizin sınırlı kalmasına neden olmuştur. İzmir emek tarihi alanına mütevazı bir katkı sunma kaygısıyla hazırlanan bu çalışmanın amacı Milli Mücadele sonrasında İzmir işçi sınıfının içinde bulunduğu sosyal ve ekonomik koşulları ortaya koymaktır. Tezin temel kaynaklarını teşkil eden; İzmir, İstanbul ve Ankara gazetelerinin karşılıklı analiziyle; resmi kaynaklarda ihmal edilen işçi sınıfının günlük yaşantıları, örgütlenme çalışmaları ve çalışma koşulları ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. İzmir Büyükşehir Belediyesi Kurum Arşivi'nde bulunan sicil esas defteri ile muhtelif sicil dosyaları incelenerek; dönem içerisinde belediye çalışanlarının mevcut görevleri ile önceki iş deneyimleri hakkında önemli bilgiler elde edilmiştir. Yapılan analiz sonucunda 1922-1923 yıllarında İzmir işgücünde önemli demografik dönüşümlerin yaşandığı saptanmıştır. Milli Mücadele döneminde yaşanan göçün İzmir'deki ücretli emek üzerindeki etkisi de bu incelemede ortaya çıkarılmıştır. Sınıf bilincine sahip olmadığı varsayılan işçilerin; siyasi ve ekonomik karar alma süreçlerine dâhil olduğu, pek çok araç vasıtasıyla hak arama mücadelesi verdiği ve bu amaç doğrultusunda çeşitli örgütlenmelere gittiği görülmüştür.