Danişmendli Beyliğinin dış siyaseti

Malazgirt Meydan Savaşı'ndan sonra Anadolu'da kurulan beyliklerinden biri de Danişmendli Beyliği idi. Sultan Alparslan savaşa katılan ünlü komutanlarına 'fethedilen toprak fethedenin malıdır' sözleriyle onları Anadolu'nun fethi için cesaretlendirmiştir. Bu amaçla Anadolu'ya gelen Danişmend Gazi 1071 yılında Orta Anadolu'yu fetherek Beyliği kurmuş, kısa sürede bu beyliği adeta devlete dönüşmüştür. Anadolu Coğrafyasında Danişmendli Beyliğinin yanı sıra yine birçok beylik kurulmuştu. Bunlar Danişmendliler, Saltuklular, Artuklular, Mengücekliler, Çaka Beyliği. Ahlatşahlardır. Bu bölge de elbette komşu beylikler ve Bizans ile sıcak temaslar kaçınılmazdı. Asırlar öncesinden gelen 'Ülke Hanedanın ortak malıdır' anlayışı Danişmendlilerde de karşımıza çıkmaktadır. Çünkü Danişmend Gazi'nin torunları bu anlayışa sadık kalarak sınırları genişletmekten kaçınmadığı gibi tahtı ele geçirmek için de mücadeleyi hiçbir zaman bırakmamışlardır. Bu dönemde diğer Türk beylikleri göre Türkiye Selçuklu Devleti bir adım önde iken Danişmendli Beyliği, Emir Gazi ve Melik Muhammed döneminde sınırlarının oldukça genişleterek zaman içinde dengeleri değiştirdiğini de görmekteyiz. Özellikle Türk Beyleri birbirlerinden kız alıp verme yoluyla akrabalık ilişkisi kurmuşlardır. Bu evlilikler aracılığıyla hem iç işlerinde birbirlerini kontrol altına almışlar hem de dışarıdan gelebicek tehlikelere karşı ittifak yapmışlardır. Bu ittifakların en önemlisi Haçlılara karşı olandır. Danişmendli ve diğer Türk beyleri arasında anlaşmazlık varken bile düşmana karşı birlikte hareket edilmiştir. Danişmendli Beyliği'nin Anadolu topraklarının Türkleşmesi ve İslamlaşması açısından önemi büyüktür. Çalışmamızı hazırlarken bu beyliğin diğer Türk Beylikleri ve gayrimüslüm devlet ile ilişkilerini dönem kaynakları ve ikinci el kaynaklarına başvurarak değerlendirmeye çalıştık.