Dava takip yetkisi

Dava takip yetkisi, bir kimsenin bir davayı kendi adına, davanın tarafı olarak takip edebilmesidir. Dava takip yetkisi, kendi hakkını dava takip yetkisi ile başkasının hakkını dava takip yetkisi olarak ikiye ayrılır. Kendi hakkını dava takip yetkisi, hak sahibinin maddî hukuktaki tasarruf yetkisinin usûl hukukundaki görünümüdür. Asıl önemli ve tartışmalı olan dava takip yetkisinin özel hali, yani başkasının hakkını dava takip yetkisidir. Bu halde dava takip yetkilisi, maddî hukuk bakımından hak sahibi veya yükümlü olmamasına rağmen, başkasının hukukî ilişkisi hakkında bir davayı kendi adına taraf olarak yürütür. Başkasının hakkını dava takip yetkisi kullanıldığında, dava takip yetkilisi, hak sahibi/yükümlü ile karşı taraf arasında üçlü bir ilişki ortaya çıkar. Davanın tarafları dava takip yetkilisi ile karşı taraftır, bunlar arasında usûlî bir ilişki vardır. Hak sahibi ile karşı taraf arasında davaya konu olan maddî hukuk ilişkisi bulunur. Dava takip yetkilisi ile hak sahibi/yükümlüsü arasında da -başkasının hakkı için dava takip yetkisinin kullanılmasını meşrulaştıran- bir iç ilişki vardır. Hak sahibinin değil de dava takip yetkilisinin davanın tarafı olmasının medenî usûl hukukunda ortaya çıkardığı birtakım usûlî sorunlar vardır. Bu çalışma kapsamında da özellikle başkasının hakkını dava takip yetkisinin meydana getirdiği usûl hukukuna ilişkin önemli sonuçlar incelenmiştir. Bunlardan en önemli olanları, kesin hüküm etkisi ve derdestliktir. Başkasının hakkını dava takip yetkisi, kanunî bir temel dayanır. Hukukumuzda da çeşitli kanunlarda hak sahibi olmayan kimselere dava takip yetkisi tanıyan düzenlemeler mevcuttur. Çalışmamızda, hukukumuzdaki başkasının hakkını dava takip yetkisinin uygulama halleri de tespit edilmeye ve özellik gösteren yönleri açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dava Takip Yetkisi, Kendi Hakkını Dava Takip Yetkisi, Başkasının Hakkını Dava Takip Yetkisi.