Davranışsal iktisat çerçevesinde tüketici davranışlarının incelenmesi: Adıyaman ili örneği

İktisat bilimi insanı rasyonel, her koşulda faydasını maksimum düzeyde tutan karar alırken insâni duyguları göz arda eden, akılcı, iç ve dış etkileyicilerden bağımsız davranışlar sergileyen bir canlı olarak tasvir etmektedir. Davranışsal iktisat ise, bu rasyonel insan varsayımını kabul etmeyerek bireylerin rasyonel değil sınırlı rasyonel olduğu görüşünü savunmaktadır. İnsanları psikolojik, kişisel, kültürel ve sosyal gibi bazı unsurlar rasyonel hareket etmekten alıkoyup sınırlı rasyonelliğe itmektedir. Bu çalışmada, öncelikle iktisat ve psikoloji ilişkisi, geleneksel ve davranışsal iktisatta rasyonalite, davranışsal iktisadın tarihsel gelişim süreci ve karar verme mekanizmaları, karar vermedeki gizli tuzaklar, tüketici davranışlarını etkileyen faktörler, tüketici davranış modelleri ele alınmıştır. Uygulama kısmında ise, Adıyaman il merkezi genelinde farklı demografik koşullara sahip bireylere anket uygulaması yapılarak tüketicilerin mal ve hizmet satın alma kararlarının cinsiyet ve yaş unsurlarına bağlı olarak farklılaşıp farklılaşmadığının ve tüketicilerin hangi durumlarda rasyonel hangi durumlarda irrasyonel davrandıkları davranışsal iktisat çerçevesinde incelenmiştir. Yapılan istatistiki analizler neticesinde tüketici satın alma davranışında cinsiyet ve yaş unsurlarına göre farklıkların oluştuğu bulgusu elde edilmiştir. Tüketicilerin bazen rasyonel bazen de irrasyonel davranışlar sergilediği sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Davranışsal İktisat, Sınırlı rasyonellik, Tüketici Davranışları, Cinsiyet, Yaş