Davranışsal iktisatta kamu politikaları ve Türkiye

Davranışsal iktisat, iktisat bilimi ile psikoloji bilimini ortak paydada buluşturan disiplinler arası bir alandır ve iktisadın alt dallarından biri olarak kabul görmektedir. Davranışsal iktisat; son yıllarda popülaritesi artan bir alandır. Bu anlamda davranışsal iktisadın farklı alanlardaki yansımaları araştırmalara konu olmaktadır. Bu alanlardan bir tanesi de kamu politikalarıdır. Politika yapıcılar tarafından, kamu politikaları belirlenirken, davranışsal iktisat çerçevesinde ekonomik karar birimlerinin gösterecekleri tutum ve davranışların önceden bilinmesi politikaların başarısını etkileyecektir. Ayrıca toplumsal refahın arttırılması amacıyla uygulamaya konulacak kamu politikalarının tespitinde davranışsal iktisattan faydalanmak yararlı olabilmektedir. Kahneman ve Thaler çalışmalarında teorik bilgiyi pratikte uygulayarak kamu politikaları oluştumaya başlamıştır. Böylece davranışsal kamu politikaları alanı doğmuştur. Davranışsal kamu politikaları; kamu kurumlarının davranışsal iktisat, davranış bilimi ve dürtme pratiklerini kullanarak oluşturulan yumuşak müdahaleler ile toplum ya da hedef bireylerin refahını arttırmayı amaçlamaktadır. Çalışmada beklentiler, davranışsal iktisat ve dürtme uygulamaları açıklanmış ve davranışsal kamu politikaları üzerinde çalışan kurumlar ve çalışmaları anlatılmaya çalışılmıştır. Bunun yanında Türkiye'nin davranışsal kamu politikaları konusunda durumu incelenmeye çalışılmıştır. Konu özelinde Türkçe alanyazın çok kısıtlı kalmıştır. Bu çalışmanın önemi Türkçe literatüre katkı sağlaması beklenen örnek bir çalışma olmasının beklenmesidir. Toplum açısından davranışsal kamu politikaları ile oluşturulmuş müdahalelerin diğer müdahalelere kıyasla daha etkili ve olabileceği görülmektedir. Davranışsal kamu politikalarındaki yasaklar ve vergiler gibi sert müdahalelerin yanında beslenme, organ bağışı, tasarruf gibi toplum refahını etkileyen konulara da müdahaleler de bulunabilmektedir. Türkiye'de davranışsal kamu politikaları uygulamaları da kısıtlı kalmıştır. Bu çalışma politika uygulamaları hakkında bilgilendirici olmaktadır ve örnek teşkil etmesi açısından önem arz etmektedir. Bu bağlamda dünyadaki diğer kamu kurumlarının ve bu kurumların uyguladıkları davranışsal kamu politikalarının incelenmesi önemlidir. Çalışmada davranışsal iktisat kamu politikalarına uyarlanabilir mi, alan çerçevesinde belirlenen kamu politikaları ile toplumsal refah artırılabilir mi, Türkiye özelinde davranışsal iktisat çerçevesinde hangi alanlarda kamu politikaları oluşturabilir ve ne gibi sonuçlar elde edileceği soruları sorulmuştur. Çalışmanın amacı dünyada davranışsal iktisadın kamu politikaları kapsamındaki uygulamalarını araştırarak; Türkiye'de hangi alanlarda bunların kullanılabileceğini ortaya koymak ve buna yönelik çeşitli öneriler sunmaktır. ANAHTAR KELİMELER: Davranışsal İktisat, Devlet Politikaları, Davranışsal Kamu Politikaları, Dürtme, Beklenti Teorisi