Değişen futbolda kalecilerin rolü: UEFA Şampiyonlar Ligi örneği

Bu çalışmada dünya futbolunda değişen oyun kuralları ve gelişen oyun sistemleriyle birlikte kalecilerin rolü araştırılmıştır. İnceleme kapsamında 1992/93 sezonundan itibaren oynanan tüm (28 adet) Şampiyonlar Ligi final maçları, video analiz ve puanlama yöntemi cetveliyle analiz edilerek finallerde görev yapan tüm kalecilerin savunma ve hücum etki puanları hesaplanmıştır. Kalecilerin etki puanlarının yıllara göre değişimlerinin daha anlaşılır görülmesi için de toplamda 28 sezon, 1993-1999, 2000-2006, 2007-2013 ve 2014-2020 yılları olmak üzere 4 çeyrek dilime bölünerek değerlendirilmiştir. Tespit edilen bulgular bir diğer nitel araştırma yöntemlerinden olan açık uçlu görüşme tekniğiyle desteklenmeye ve yorumlanmaya çalışılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde Şampiyonlar Ligi finallerinde forma giyen kalecilerin bazılarının başarılarını uzun süre korudukları ve istikrarlı oldukları, bazılarının ise kariyerlerinde hızlı düşüşe geçtikleri kaydedilmiştir. Futbolda 1990'lı yılların başında değiştirilen 3 puan kuralı, geri pas kuralı ve ofsayt kurallarının takımların oynadıkları oyunu büyük ölçüde etkilediği, takımların farklı oyun yapısı ve sistemlerine başvurdukları, bunun sonucunda da kaleci profillerinde ciddi değişmeler olduğu tespit edilmiştir. Özellikle belirlenen ilk çeyrek dönemden itibaren futbolda libero mevkisinin terk edildiği, liberonun savunma ve hücum görevlerinin büyük kısmının kalecilere yüklenildiği değişen kaleci profillerinde ve oyun sistemlerinde görülmektedir. Bunun doğal sonucu olarak; kalecilerin yıllar geçtikçe daha fazla ayakla topla buluştukları ve oyun kurdukları, hücum etki puanlarını arttırdıkları ve ceza sahası bölge hakimiyetlerini geliştirdikleri saptanmıştır. Uzman görüşleri de çalışmadaki bulguları destekler niteliktedir. İnceleme kapsamında elde edilen bulgular ve uzman görüşleri doğrultusunda tüm kaleci ve kaleci antrenörlerine altyapının tüm düzeylerinde sadece savunma becerilerini geliştirmelerine yönelik değil, aynı zamanda diğer mevkideki oyunculara ağırlık verilen koordinasyon çalışmalarının antrenman programlarına dâhil edilmesi ve performanslarını arttıracak tekstil mühendisliği gelişmelerini takip etmeleri önerilmektedir.