Demir Çağ ve sonrası Batı Anadolu'da Frig kültür etkileri

İÖ. 2. Binyıl sonları, Anadolu ve yakın çevresinde köklü değişimlerin yaşandığı bir dönemdir. Bu dönemle birlikte, Yakındoğu'nun güçlü devletleri çeşitli sebeplere bağlı toplu göç hareketleri sonucunda çöküşe geçmiş, Hititler başta olmak üzere pek çok büyük uygarlık tarih sahnesinden çekilmiştir. İÖ 1200 yılları sonunda hız kazanan toplu göç hareketleri neticesinde Anadolu'da yeni bir güç haline gelen uygarlıklardan birisi de Frigler'dir. Frigler, Anadolu Arkeolojisi açısından oldukça uzun bir süre "Karanlık Çağ" olarak tanımlanan, ancak son yıllarda yürütülen yeni çalışmalar neticesinde yazınsal bir boşluk dışında çok da karanlık olmadığı anlaşılmaya başlanan bir dönemde Anadolu'da hüküm sürmüş, burada köklü Anadolu geleneklerinin etkisi ve kendi kültürlerinden katkılarla güçlü bir krallık kurmuşlardır. Günümüzde Ankara-Polatlı yakınlarında yer alan Yassıhöyük/Gordion'u kendilerine başkent olarak seçen Frigler başta ahşap, maden ve din gibi kültürel ögeleriyle Anadolu toplumları arasında geçiş unsuru oluşturmuştur. Öncüllerinden edindiği bilgiyi, kendi öz kültürüyle yeniden biçimlendirerek çevre kültürlere dağıtıcı rolü bulunan Frigler, çekirdek coğrafyası olan Ankara ve Kızılırmak Kavsi arasında yer alan bölge dışında kalan kültür bölgeleri içinde de –belli bir süre- etkin bir siyasi güç olagelmiştir. Frig başkenti Yassıhöyük/Gordion'da yürütülen son arkeolojik çalışmalar, yardımcı disiplinlerin de katkılarıyla Orta Anadolu'nun Demir Çağı kronolojisini derinden sarsan yeni bulgular sunmuştur. Buna göre eskiden Kimmer istilası ile ilişkilendirilen Gordion Tahrip Tabakası'nın tarihi bir yüzyıl geriye çekilmiş, bunun sonucunda önceden Helen kültürünün etkisiyle oluşturulmuş olduğu düşünülen pek çok Frig kültür ögesinin Anadolu'luğu ortaya konmuştur. Çalışma içerisinde bugüne dek tek tek ele alınan ve bu haliyle fazlaca bir sonuç vermeyen, Batı Anadolu'da Frig kimliğini yansıtan buluntular bir arada değerlendirilmiştir. Bunun sonucunda uygarlığın başta din ve dinle alakalı materyaller aracılığı ile kendi kültüründen ögeleri Batı Anadolu'nun Demir Çağ toplumlarına aktardığı sonucuna ulaşılmıştır. Çalışma içerisinde aktarımların İÖ 8. yy. içlerinde başladığı, İÖ 7-6 yüzyıllarda hız kazandığı, İÖ 6. yy'ın sonlarından itibaren ise etkinin ters yönde geliştiği, Kimmer istilasıyla sarsılan Friglerin otonomik yapısını kaybettiği ve daha önce bu bölgede yaşayan toplulukların en azından bir kısmının Batı Anadolu'ya çeşitli göç yollarıyla gelerek yerleştikleri önerilmiştir.