Demokrat parti ve Anavatan partisi iktidarlarında hegemonya mücadelesinin karşılaştırmalı olarak değerlendirilmesi

Bu tez, Türkiye'de Demokrat Parti (1950–1960) ve Anavatan Partisi (1983–1991) iktidarlarını, temel olarak Antonio Gramsci'nin hegemonya kuramı çerçevesinde incelemeyi; Louis Althusser'in Devletin İdeolojik Aygıtları (DİA) yaklaşımından ise tamamlayıcı bir kuramsal perspektif olarak yararlanmayı amaçlamaktadır. Çalışmanın temel amacı, siyasi otoritenin hem iktisadi ve siyasi düzlemde hem de kültürel ve ideolojik zeminde rıza inşa ederken, eğitim, din, medya ve kültür gibi ideolojik aygıtlar aracılığıyla toplumsal rızayı nasıl ürettiği ve hegemonik düzeni nasıl oluştuğunu ortaya koymaktır. Bu çerçevede Demokrat Parti dönemi, geleneksel norm ve değerler, millî irade ve demokratikleşme ekseninde oluşan liberal hegemonik yapı olarak yorumlanmıştır. Anavatan Partisi dönemi ise bireyselleşme, piyasa ekonomisi, tüketim toplumu ve medya odaklı söylemler üzerinden yapılandırılan neoliberal bir hegemonik sistem olarak değerlendirilmiştir. Karşılaştırmalı inceleme neticesinde, Demokrat Parti döneminde rızanın daha çok demokratik katılım, ortak kimlik ve kültürel kodlar üzerinden inşa edildiği; Anavatan Partisi döneminde ise piyasa ile bütünleşme, bireysel performans ve tüketim kültürü ekseninde yeniden oluşturulduğu saptanmıştır. Bu değişim, Türkiye’de liberal hegemonya yapısından neoliberal hegemonya yapısına dönüşümü ve Althusser’in yaklaşımı üzerinden devlet ideolojik aygıtlarının yeni hegemonik sistemi yeniden üretecek şekilde yapılandırıldığını göstermektedir