Deneysel diabet oluşturulan ratlarda diş eti dokusunun ekstrasellüler matriks ve hücre yüzeyinde bulunan glikokonjugatların yapısı ve lokalizasyonunun incelenmesi

Diabetes Mellitus yani şeker hastalığı, kronik hiperglisemi ile karakterize kronik bir hastalıktır. Karbonhidrat-protein etkileşimleri hücreler arası haberleşmede, sinyal transferinde, hücre içi protein transportunda, döllenmede, hücre farklılaşmasında, hücre adezyonunda, büyümenin kontrolünde, interferon ve sitokinin salgılanması gibi immunolojik olaylarda, makrofajların fagositoz için uyarılmasında, patolojik olaylarda hücrelerin transformasyonunda, metastazda, embriyogenezde, ekzostoz ve endostozda rol oynarlar. Enfeksiyonların şekillenmesinde bakteriyel karbonhidrat rezidüleri ile organlardaki karbonhidratlara spesifik proteinlerin (lektinler) etkileşimleri esansiyeldir. Dolayısıyla, diş çürüklerine neden olan bakterilerin diş eti dokusundaki migrasyonunda, damar içine girip gittikleri dokuya tutunmasında glikokonjugatların rolü çok önem taşımaktadır. Diabet periodontal sağlığı olumsuz yönde etkilerken, periodontal infeksiyonların da glisemik kontrolü olumsuz etkilediği bilinmektedirBu çalışmada deneysel diabet oluşturulmuş ratların diş eti dokusundaki hücrelerin hücre yüzeyindeki ve ekstrasellüler matriksdeki galaktoz, laktoz, fukoz, mannoz, N-asetil galaktozamin, N-asetilglikozamin ve sialik asit ünitelerinin ekpresyon ve lokalizasyonlarındaki değişimlerin belirlenmesi amaçlanmıştır.Çalışmada 10 adet sıçan kontrol grubu, 10 adet sıçan deney grubunu oluşturmuştur. Sıçanlarda diabet oluşturmak için; 0,01 M sodyum sitrat tamponu içinde streptozotosin 50mg/kg intraperitonal olarak tek doz enjekte edildi. Kontrol grubu hayvanlara deney grubuna benzer şekilde aynı oranda 0.01 M sodyum sitrat tamponu intraperitonal olarak uygulandı. Enjeksiyonu takiben 21 gün sonra kan glikoz düzeyi kontrol grubunda ort. 182.5±33.6 mg/dl, deneme grubunda 367,7±41 mg/dl olarak bulundu. Ötenazi uygulanan ratların diş etlerinden. 6 µm inceliğindeki kriostat kesitler alındı. Dokular, glikoz (ECL, ECA, WGA), Galaktoz (EEL, GSL I, BSL I), Laktoz (RCA I, RCA120), Fukoz (PSA), Mannoz (GNL), Sialik asite spesifik (MAA, SNA, EBL) ile biotinlenmiş olan lektinler ile inkübe edildi, lektinlerin bağlantı yerleri DAB (3'-3'-Diaminobenzidin) renk substratı ile görünür hale getirildi. Reaksiyonların değerlendirilmesi ışık mikroskobunda gerçekleştirildi.Araştırma sonunda, diş eti kas dokusunda bulunan glukoz, laktoz, fukoz ve mannoz ünitelerine spesifik lektinlerle bağlanmanın kontrol grubunda, deneme grubuna göre daha şiddetli; sialik asit ünitelerinde ise deneme grubunda bağlanmanın daha yoğun olduğu görülmüştür. Diabetli ratların diş eti dokusundaki bu değişimlerin hangi mekanizma ile meydana geldiği ve diş eti hastalıklarının patogenezinde nasıl bir etkisinin bulunduğunu ortaya koymak için yeni çalışmaların yapılmasının gerekli olduğu düşünülmektedir.Anahtar Kelimeler: Diabet, lektin, glikoprotein, diş eti bağ doku