Denizyolu taşımacılığı ile Türkiye ekonomisi arasındaki ilişkinin ekonometrik analizi

1980 yılında başlayan globalleşme ile uluslararası ticaret önem arz etmeye başlamıştır. Uluslararası piyasalarda oluşan pazar anlayışı beraberinde 'taşıma' ihtiyacını da getiriştir. Tek seferde büyük tonajlı yükleri taşıması sayesinde denizyolu taşımacılığı ölçek ekonomisi oluşturmuş ve günümüzde en çok tercih edilen taşımacılık sistemi olmuştur. Bu sebeple ticaretin canlanması ile denizyolu taşımacılığı paralel olarak hareket etmektedir. Bu sebeple ekonomi ile denizyolu taşımacılığı arasında paralel bir ilişki olması beklenmektedir. Dünya ve Türkiye ekonomisinde yapısal kırılmaya yol açan 1973 ve 1979 Petrol Krizi, 1989 Finansal Krizi, 1997 Asya Krizi gibi krizler incelendiğinde paralel olarak denizyolu ticaretinde de benzer düşüşler yaşandığı gözlemlenmiştir. Ekonomik gelişmişliği gösteren çeşitli envanterlerden biri olan Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ve Türkiye denizyolu ticareti temsili için küçük tonajlı kuru yük gemileri tercih edilerek aralarındaki ilişki analiz edilmiştir. Küçük tonajlı kuru yük gemiciliğinin seçim amacı, kuru yüklerin diğer yüklerden çok daha pazar payının olması ve buna ilaveten düzensiz hat taşımacılığın talep dalgalanmalarını daha net ifade edebilecek olmasıdır. Bu çalışmanın amacı, Türkiye ekonomisi ve denizyolu taşımacılığı arasındaki ilişkinin belirlenmesidir. Böylece, Türkiye için kritik bir öneme sahip olan denizyolu taşımacılığına yönlendirilecek yatırımlar daha rahat belirlenebilecektir. Bu amaçla, 2008:1-2016-02 tarihleri için ÜFE verileri Türkiye İstatistik Kurumu'ndan (TÜİK), Türkiye küçük tonajlı kuru yük gemileri için veri seti ise İSTFİX tarafından sağlanmıştır. Türkiye Ekonomisi ile denizyolu taşımacılığı arasındaki ilişkinin analizi VAR modeli kullanılmıştır. Kullanılan var modelinden yola çıkarak Granger nedensellik analizi yapılmış ve İSTFİX serisinin ÜFE serininin nedeni olduğu sonucuna ulaşılmıştır.