Farklı tohumluk miktarlarının diyarbakır koşullarında kışlık ve yazlık olarak yetiştirilen kişniş (Coriandrum sativum)'in verim ve kalite özellikleri üzerine etkisi

Bu çalışma, kışlık ve yazlık olarak yetiştirilen Mardin ve Denizli kökenli kişniş (Coriandrum sativum L.)'te farklı tohumluk miktarlarının verim ve kalite özellikleri üzerine etkilerinin belirlenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırma Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Tarla Bitkileri Bölümü deneme tarlalarında 2017-2018 yetiştirme sezonunda yürütülmüştür. Tesadüf Bloklarında Bölünen Bölünmüş Parseller deneme deseninde üç tekrarlamalı olarak yürütülen denemelerde ana parsellere ekim zamanı (kışlık ve yazlık), alt parsellere populasyonlar (Mardin ve Denizli), alt alt parsellere ise tohumluk miktarları (1, 2, 3 ve 4 kg/da) yerleştirilmiştir. Araştırmadan elde edilen sonuçlara göre, ekim zamanı, populasyon, tohumluk miktarı, ekim zamanı x tohumluk miktarı interaksiyonlarının tohum verimi üzerine etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuş olup, en yüksek tohum verimi (277.31kg/da) 1kg/da tohumluk miktarında ve en düşük tohum verimi (139.59 kg/da) 4 kg/da tohumluk miktarından elde edilmiştir. Uçucu yağ oranı bakımından, Populasyon, tohumluk miktarı ve ekim zamanı x populasyon interaksiyonlarının uçucu yağ oranı üzerine etkisi istatistiksel olarak önemli bulunmuş, en yüksek uçucu yağ oranı (% 0.36), yazlık ekimlerde Mardin populasyonunden elde edilirken, bitki sıklığı değerleri açısından, en yüksek uçucu yağ oranı (%0.36 ) ile 1 kg/da tohumluk miktarından elde edilmiştir. Kişniş uçucu yağının ana bileşenleri, linalol, camphor, γ-terpinene, p-cymene, nerol ve geraniol olarak belirlenmiştir. Ana bileşenlerden linalol oranının % 67.24-87.38 arasında değişim gösterdiği, en yüksek linalol oranının kışlık ekimlerde Mardin kökenli kişnişte 1 kg/da tohumluk miktarından, Denizli kökenli kişnişte ise 2 kg/da tohumluk miktarından elde edildiği belirlenmiştir. Yazlık ekimlerde linalol oranı %69-89 ile %72.37 arasında değişim gösterirken, en yüksek değerler Mardin Kökenli kişnişte 4 kg/da tohumluk miktarından, Denizli kökenli kişnişte 3kg/da tohumluk miktarından elde edilmiştir.