"Deutsch Macht Spaß" ve "Menschen" kitaplarının kelime hazinesi bakımından karşılaştırılması

On yıllardan beri Türkiye ile Almanya arasındaki dostluk ve etkileşimin sonucunda Türkiye'de Almanca giderek önem kazanmış ve günümüzde Almanca bilen kişi sayısı bu doğrultuda giderek artış göstermiştir. Gerek üniversitelerde gerek liselerde Almanca dersleri verilmeye başlanmış ve Almanca bilen vasıflı kişi ihtiyacı giderilmeye başlanmıştır. Söz konusu yabancı dil dersleri olduğunda en önemli bilgi kaynaklarından bir tanesinin de ders kitapları olduğu söylenebilir. Bu çalışmada Millî Eğitim Bakanlığının liselerde kullanılmak üzere hazırlattığı Deutsch macht Spaß A1.2 Schülerbuch (DMS) kitabı ile Goethe Enstitüsü'nün Almanca kurslarında kullandığı kitap olan Menschen A1.2 Kursbuch (Menschen) kitabı okuma metinleri ve bu metinlerde mevcut olan kelime hazinesi açısından karşılaştırılmıştır. Bu çalışmanın amacı bir durum tespiti yapmak ve elde edilen sonuçların Millî Eğitim Bakanlığı'nın ve Goethe Enstitüsü'nün dikkatine sunularak kitapların kelime zenginliği açısından hangi durumda olduğunu ve şayet varsa değiştirilmesi veya düzeltilmesi gereken noktaları belirtmektir. Bu şekilde kelime zenginliği bakımından daha iyi bir ders kitabının hazırlanmasına yardımcı olmaktır. Bu çalışma Millî Eğitim Bakanlığı Yayınları'nın 2018 yılında hazırladığı DMS ve Goethe Enstitüsü tarafından kullanılan Hueber Verlag yayınevinin 2012 yılında hazırladığı Menschen ile sınırlandırılmıştır. Bu kitaplarda yer verilen okuma metinleri deneysel bölüm için ele alınmıştır. Her iki kitapta yer verilen okuma metinlerindeki kelimeler çeşitlilik ve tekrarlanma oranı açısından incelenmiştir. Öncelikle her iki kitapta yer alan okuma metinleri ve bu metinlere bağlı olan alıştırmalar tespit edilmiş, sonrasında bu metinlerde mevcut olan kelimeler sayılmıştır. Kelimelerin sayılması esnasında kelimeler bir filtreden geçirilmiş ve bir program yardımıyla otomatik olarak sayılmıştır. Bahsi geçen filtre deneysel bölümde ayrıntılı bir şekilde açıklanmıştır. Kelime adetlerinden hareketle grafikler ve istatistikler yardımıyla analizler yapılmıştır. Ortaya çıkan sonuçlar yüzdesel olarak ifade edilmiş ve nihayetinde iki kitabın oranları karşılaştırılarak bir sonuca varılmıştır. Çalışmanın sonucunda DMS kitabındaki okuma metinleri ünitelere eşit bir şekilde dağıtılmamış ve okuma becerisi düzenli ve sağlıklı bir şekilde desteklenememiştir. Örneğin beşinci ünitede hiç okuma metnine yer verilmezken, sekizinci ünitede sekiz adet okuma metnine yer verilmiştir. Bu durumun düzeltilerek her üniteye ortalama sayıda okuma metni yerleştirilmelidir. Menschen kitabında böyle bir durum söz konusu değildir, her ünitede ortalama olarak altı adet okuma metnine yer verilmeye çalışılmıştır. Sonuç olarak her iki kitapta da düzenlenmesi gereken okuma metinlerinin olduğu, ancak DMS kitabında Menschen kitabına kıyasla düzeltmesi gereken daha fazla okuma metninin mevcut olduğu görülmüştür. Kitaplar kelime hazinesi bakımından karşılaştırıldığında Menschen kitabının DMS kitabına göre daha zengin bir kelime hazinesine sahip olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca Menschen kitabının 23 tane okuma metni mevcutken DMS kitabının 38 tane okuma metnine sahip olduğu görülmüştür. Menschen kitabında daha az okuma metnine yer verilmesine rağmen daha fazla kelime kullanılması öğrencileri belirli alanlarda daha geniş ve derin kelime hazinesi ile ilgilenmeye zorlamaktadır. Bu durum kelime hazinesinin gelişimi için oldukça önemlidir. DMS kitabında ise daha fazla okuma metnine yer verilirken daha az kelime kullanılmıştır. Bu durumda DMS kitabının öğrencileri birçok farklı konuda daha yüzeysel olarak kelime hazinesi ile ilgilenmeye zorladığı savunulabilir. Çeşitli konularda yüzeysel kelime hazinesine sahip olmak birden fazla kelime ailesini öğrenmeyi gerektireceği ve çağrışım yapmayı zorlaştıracağı için sağlıklı olmadığı açıktır. Ayrıca çalışmada DMS kitabının bir ünitede en sık kullanılan kelimesinin 37 tekrar ile sein fiili olduğu, Menschen kitabında ise bu verinin 18 tekrar ile yine sein fiili olduğu tespit edilmiştir. Bir ünitede en sık tekrar edilen kelimenin 18 kez tekrar etmesi, bu ünitede daha geniş bir kelime yelpazesinin mevcut olduğunun ispatıdır. Bu durum da yine Menschen kitabının kelime hazinesi açısından üstünlüğünü göstermektedir. Diğer taraftan kitaplardaki tüm okuma metinlerinin kelime hazinesi bir bütün olarak karşılaştırıldığında DMS kitabındaki kelimelerin %50'sinin, Menschen kitabındaki kelimelerin de %57'sinin bir kere kullanılmış olduğu görülmüştür. Bu istatistik öğrencilerin yaklaşık olarak okuduğu her iki kelimeden bir tanesini kitapta ilk kez göreceği anlamına gelmektedir. Menschen kitabının bu alanda da %7'lik bir farkla öne çıkarak kelime hazinesi konusundaki kalitesini tekrar göstermiştir. Bu verilere dayanılarak Menschen kitabının DMS kitabına kıyasla öğrencilerin kelime hazinesini geliştirmede daha etkili ve güvenilir bir kaynak olduğu ispatlanmıştır.