Devlet muhasebesinin Türkiyedeki tarihsel gelişimi ve tahakkuk esaslı devlet muhasebesinin karşılaştırmalı olarak analizi

Bu çalışmada ülkemizde, geçmişten günümüze kadar devlet muhasebesi alanındaki yaşanan gelişmeler, uygulanan yöntemler, Nakit Esaslı Devlet Muhasebe Sisteminden Tahakkuk Esaslı Devlet Muhasebe Sistemine geçiş aşaması ve bu sistemin sağlayacağı faydaları karşılaştırmalı olarak analiz ederek bilgi verilmiştir. Ülkemizde uzun bir süre nakit esaslı devlet muhasebe sistemi kullanılmıştır. Bu sistem geçmiş yıllarda ilgililerin kamu mali yönetimindeki bilgi gereksinimlerini karşılamakta yeterliydi. Zaman geçtikçe kamunun hizmet sahalarının büyümesi bu sistemi yetersiz hale getirmiştir. Kamu idarelerinde muhasebe açısından birlik bulunmaması, idareler arasında karşılaştırma yapma imkânını da ortadan kaldırmıştır. Yukarıda sözü edildiği gibi birçok hususta yetersiz kalan nakit esaslı devlet muhasebe sistemini yeniden yapılandırma ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu nedenle, ilk çalışmalarına 1995 yılında başlanan ve tüm hükümleriyle 2006 yılında uygulamaya giren 5018 Kamu Mali Yönetim Kontrol Kanunu mali yönetim sahasında devrim niteliğinde değişiklikler yapmıştır. Bu değişikliklerle; mali yıl sonunda düzenlenen mali raporların alınarak devletin mali konumunu ilgililere sunulabilmesi, söz konusu tabloların yorumlanarak analiz edilebilmesi, hesap verilebilirlik ve mali şeffaflık, stratejik planlama, gerçekleştirilmiştir. Ayrıca bu sistem kamu imkânlarını kullanma salahiyetine sahip yöneticilerin, devletin mali sistemiyle ilgili sağlıklı karar vermelerini sağlamıştır. Nakit esaslı devlet muhasebe sisteminin bırakılarak tahakkuk esaslı devlet muhasebe sistemine geçmek, kamu mali yönetiminde yapılan reform çalışmalarının merkezinde bulunmaktadır. Nedeni ise yeni muhasebe sistemi kamunun bütün mali faaliyetlerini kaydetmek ve raporlama kabiliyetine sahip bir sistem olmasıdır. Devletin bütün mali faaliyetlerini kaydetmekteki ana hedef ise; söz konusu işlemlerin kayıt dışında bırakılmasının önüne geçilmesi ve gerçekleştirilen faaliyetlerin reel maliyetlerine göre muhasebe kaydına alınmasıdır. Tahakkuk Esaslı Devlet Muhasebe Sistemi Devlette, muhasebeden beklenen hedefleri karşılayan bir sisteme dönüşmüştür. Anahtar Kelimeler : Devlet Muhasebesi, Tahakkuk Esaslı DevletMuhasebesi, Nakit Esaslı Devlet Muhasebesi, Mali Şeffaflık ve Hesap verebilirlik, Stratejik planlama