Dicle Nehri'nin belirli lokalitelerinde su, sediment ve bazı bivalvia türlerinde ağır metal birikiminin incelenmesi

Bu çalışmada, Dicle Nehri'nin belirlenen üç lokalitesinden belli aralıklarla alınan su, sediment ve Unio mancus (Lamarck, 1819), Unio tigridis (Bourguignat,1853), Anodonta anatina (Linnaeus,1758) türlerinin içorganlar kitlesinde Cu, Ni, Co, Zn, Cd ve Pb gibi ağır metallerin konsantrasyonları belirlenmeye çalışılmıştır. Örneklerin ağır metal analizi İndüktif Eşleşmiş Plazma Optik Emisyon Spektrometresi (ICP-OES) cihazı ile yapılmıştır. Elde edilen veriler istatistiksel olarak değerlendirilmiş, sonuçlar ulusal ve uluslararası mevzuatlarda yer alan limit değerlerle karşılaştırılmıştır. Sudaki ağır metal konsantrasyonları incelendiğinde Cu' ın, Diyarbakır (I. lokalite) ve Bismil (II. lokalite) sularında 2014 yılı yaz döneminde, Hasankeyf (III. lokalite) suyunda sonbahar-2014 döneminde en yüksek düzeyde olduğu görülmüştür. Ni metali sadece I. lokalitede ölçülmüş, Zn yaz döneminde I. lokalite ( 0.066 ppm) > III. lokalite (0.052 ppm) > II. lokalite (0.04 ppm) şeklinde bir sıralamayla ölçülmüştür. Co, Cd ve Pb konsantrasyonları ICP-OES cihazının analiz limitinin altında olduğu için tespit edilememiştir. Lokaliteler göz önüne alınarak sedimentte ağır metal birikimleri incelendiği zaman ortalama metal konsantrasyonu tüm lokalitelerde sırasıyla Zn> Ni >Cu > Co >Pb olarak belirlenmiştir. Tüm lokalitelerde sedimentte en fazla rastlanılan metalin Zn, en az rastlanılan metalin ise Pb olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada Unio mancus türündeki ağır metal birikimi değerlendirilmiştir ve Cu, Co ve Pb konsantrasyonu I. lokalite> II. lokalite> III. lokalite; Ni konsantrasyonu I. lokalite> III. lokalite> II. lokalite; Zn konsantrasyonu II. lokalite> III. lokalite> I. lokalite olarak belirlenmiştir. Anodonta anatina türünde yapılan çalışmada lokaliteler arasındaki ağır metal birikimi değerlendirildiğinde Cu, Ni ve Co konsantrasyonlarında I. lokalite> II. lokalite> III. lokalite; Zn konsantrasyonu III. lokalite> II. lokalite> I. lokalite; Pb konsantrasyonu II. lokalite> I. lokalite > III. lokalite olarak belirlenmiştir. Unio tigridis türünde ise yapılan çalışmada lokaliteler arasındaki ağır metal birikimi değerlendirildiğinde Cu, Ni ve Pb konsantrasyonlarında I. lokalite> III. lokalite; Co ve Zn konsantrasyonu III. lokalite> I. lokalite olarak belirlenmiştir. Lokaliteler arasında Unio mancus türünde Cu, Ni ve Co; Anodonta anatina türünde Cu, Ni, Co, Zn ve Pb; Unio tigridis türünde Cu, Zn ve Pb konsantrasyonlarında istatistiksel olarak önemli bir fark olduğu saptanmıştır (p<0.05).