Divan şiirinde rüzgâr

Rüzgâr, pek çok sanatkâra ilham kaynağı olan doğa olaylarından biridir. Divan şiirinde de rüzgâr ve rüzgâr çeşitleri türlü ilgilerle sıklıkla söz konusu edilmiştir. Bu tezde Divan şiirinde rüzgârın yeri, işlevleri, varsa kazandığı yeni anlamlar, yüzyıllara göre seyri ve kullanım sıklığı XIV. yüzyıl ile XIX. yüzyıl arasından seçilen 50 Divan'dan yola çıkılarak araştırılmıştır. Rüzgârın Divan şiirinde hangi nitelikleriyle yer aldığı, rüzgâr ve rüzgâr çeşitlerinin oluşturduğu tamlamalar, ilişkilendirildiği sanatlar örnek şiir ve beyitler yoluyla ortaya konmaya çalışılmıştır. Redif olarak rüzgâr ve rüzgâr çeşitlerinin kullanıldığı kaside ve gazeller, motifin kullanım alanının genişlediği ve şairler için yeni çağrışımlara kapı açan şiirler olmaları yönüyle ayrıca dikkate alınmıştır. Bir hava olayı olarak rüzgârın özellikleri, tabiattaki yeri, anâsır-ı erbaanın bir unsuru olması, mevsimlere ve zaman dilimlerine göre nasıl estiği, din ve peygamberlerle ilgisi, âşık ile sevgili arasında kazandığı vasıflar tezde başlıca incelenen konulardandır. Bununla birlikte çalışmada Osmanlı toplum hayatında var olan meslek, tip ve unsurların rüzgârla olan ilgileri de değerlendirilmiştir. Daha önce hakkında ayrıntılı bir çalışma yapılmamış olan rüzgârın Divan şiirindeki bir benzetme ve hayal unsuru olarak yüzyıllar içinde nasıl kullanıldığına dair, metin merkezli kapsamlı ve ayrıntılı bir inceleme yapılarak konuya açıklık getirilmeye çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Divan şiiri, rüzgâr, hava, anâsır-ı erbaa.