Diyaliz hastalarında sağlık okur yazarlık düzeyinin yaşam kalitesine etkisi

Amaç: Bu çalışma, Yozgat'ta diyaliz hastalarının sağlık okuryazarlık düzeyinin yaşam kalitesi üzerine etkisini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışma korelasyonel araştırma olup, örneklem seçimine gidilmemiş evrenin tamamına ulaşılması hedeflenmiştir. Araştırmaya katılmayı kabul etmeyen, ulaşılamayan hastalar örneklem dışı bırakılmıştır. Araştırmaya, Yozgat merkez ve ilçelerinde, diyaliz ünitelerinde düzenli olarak hemodiyaliz tedavisi gören 140 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Araştırmada veri toplama aracı olarak, hemodiyaliz hastalarının sosyo-demografik özelliklerini ortaya koymak için araştırmacı tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu, yaşam kalitesi düzeylerini ortaya koymak için, Yaşam Kalitesi Ölçeği SF-36, sağlık okuryazarlık düzeylerini ortaya koymak için Türkiye Sağlık Okuryazarlık Ölçeği-32 (TSOY-32) kullanılmıştır. Araştırmada toplanan veriler, SPSS 20 (Statistical Package for Social Science) adlı bilgisayar programı ile analiz edilmiştir. Bulgular: Araştırmada hastaların yaşam kalitesi ortalama puanı ise 100 üzerinden 60,15 puan olarak saptanmıştır. Bu çalışmada cinsiyet, yaş, öğrenim durumu, yaşanılan yer, çalışma durumu, ekonomik durum, internet kullanımının, yaşam kalitesini etkilemediği bulunmuştur. Kronik böbrek yetmezliği dışında herhangi bir hastalığı olmayan hastaların, cep telefonuna sahip olan ve cep telefonunda internet bağlantısı olanların yaşam kalite puanları daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca sağlıkla ilgili bilgi edinme yöntemlerinden interneti kullandığını ifade eden hastaların sağlık okuryazarlık ortalama puanları yüksektir. (p<0,05). Hemodiyaliz hastaları için sağlık okuryazarlık ölçeği ortalama puanı 31,74 bulunmuş olup, hastaların, sağlık okuryazarlık ölçek puanlamasında (>25-33) sorunlu sınırlı sağlık okuryazarlığına karşılık geldiği görülmektedir. Ayrıca sağlık okuryazarlık düzeyi ile yaşam kalitesi ortalaması arasındaki korelasyon r=0,379 ve anlamlı p<0,05 bulunmuştur. Sonuçlar: Bu çalışmada, yaşam kalitesi ortalama puanı ile sağlık okuryazarlık ortalama puanı arasında pozitif yönde orta düzeyde ilişkili olduğu, hastaların sağlık okuryazarlık düzeyinin sınırlı-sorunlu olduğu, sağlık okuryazarlık düzeyinin artması ile birlikte yaşam kalitesinin anlamlı arttığını göstermektedir. Ayrıca çalışma diyaliz hastalarının yaşam kalitesi ve sağlık okuryazarlık düzeyinin düşük olduğunu ve nasıl geliştirilebileceğinin araştırılması gerektiğini de göstermektedir. Anahtar Kelimeler: Hemodiyaliz, Diyaliz Hastaları, Sağlık Okuryazarlığı, Yaşam Kalitesi, İletişim