Diyarbakır koşullarında farklı sıra üzeri mesafelerde ekilen pamuğun (Gossypium hirsutum L.) gelişiminin bitki izleme teknikleri kullanılarak belirlenmesi

Bu çalışma, Diyarbakır koşullarında farklı sıra üzeri mesafelerde ekilen pamuğun gelişiminin bitki izleme teknikleri kullanılarak belirlenmesi amacıyla 2018 yılında Dicle Üniversitesi Ziraat Fakültesi Deneme Alanında yürütülmüştür. Denemede Gloria, Carla, BA 440 (Gossypium hirsutum L.) çeşitleri materyal olarak kullanılmıştır. Çalışma, Tesadüf Bloklarında Bölünmüş Parseller Deneme desenine göre üç tekerrürlü olacak şekilde yürütülmüştür. Pamuk çeşitleri (Gloria, Carla, BA 440) ana parselleri; sıra üzeri mesafeler ise (6, 12, 18 ve 24 cm) alt parselleri oluşturmuştur. Çalışmada beyaz çiçek üzeri boğum sayısı, boy/boğum oranı, ilk meyve dalı boğum sayısı gibi bitki izleme yöntemleri incelenmiştir. Araştırma sonucunda; pamuk çeşitlerinin boy/boğum oranı yönünden farklılık gösterdiği, sıra üzeri mesafelere göre en yüksek boy/boğum oranının 18 cm sıra üzeri mesafeden (3.88 cm) elde edildiği ve 12 cm sıra üzeri mesafe (3.78 cm) ile istatistiksel olarak aynı grupta olduğu; bunları azalan sırayla 24 ve 6 cm sıra üzeri mesafelerin izlediği, pamuk çeşitlerinin BÇÜBS yönünden farklılık gösterdiği, fizyolojik olgunluk (cut-out) dönemine en geç giren çeşidin BA 440 çeşidi olduğu, bitki gelişim dönemlerinde kullanılan bu parametrelerin verim tahminlerinde kullanılmasının iyi bir gösterge olabileceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca, sıra üzeri mesafelerinin odun dalı sayısı, açan koza sayısı, dekara kütlü verimi, 100 tohum ağırlığı, çırçır randımanı, ilk meyve dalı boğum sayısı özelliklerine önemli; bitki boyu, meyve dalı, ilk meyve dalı boğum yüksekliği, lif uzunluğu, lif inceliği, kısa lif oranı, üniformite, lif kopma dayanıklılığı, sarılık (+b) ve parlaklık özelliklerine ise önemsiz etkisinin olduğu saptanmıştır.