Diyarbakır Sulu koşullarında ileri kademe ekmeklik buğday hatlarının verim ve kalite özelliklerinin bölge çeşitleriyle karşılaştırılması

Bu araştırma,CIMMYT-ICARDA ıslah programları tarafından geliştirilen ileri kademe ekmeklik buğday hatlarının Diyarbakır ekolojik şartlarında verim ve kalite özellikleri açısından incelenmesi ve bölge standart çeşitleriyle karşılaştırılarak üstün hatların ileri generasyonlarda değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür.Araştırmada materyal olarak 79 adet ileri kademe ekmeklik buğday hattı ve kontrol olarak 7 adet tescilli ekmeklik buğday çeşidi (Pehlivan, Gerek-79, Karahan, Sönmez, Müfitbey, Bayraktar-2000, Nacibey) kullanılmıştır. Deneme 2017-2018 yetiştirme döneminde Tesadüf Blokları Deneme desenine göre 2 tekerrürlü olarak Diyarbakır sulu koşullarında yürütülmüştür.Araştırmada bitki boyu, başak uzunluğu, başakta tane sayısı, başaklanma süresi, bin tane ağırlığı, hektolitre ağırlığı, parsel verimi, Zeleny sedimantasyon değeri, tanede protein oranı, tanede gluten (öz) oranı gibi verim ve kalite özellikleri incelenmiştir. Araştırmada kullanılan hatların bitki boyu 56.5-97.8 cm; başak uzunluğu 5.4-11.1 cm; başakta tane sayısı 1.3-29.6 adet; başaklanma süresi 141-159 gün; bin tane ağırlığı 25.5-53.7 g;hektolitre ağırlığı 65-81.9 kg; parsel verimi ise 68.6-969.5 kg/da arasında değerler gösterdiği saptanmıştır. Araştırmada en yüksek parsel verimine sahip olan 10 ekmeklik buğday hattında Zeleny sedimantasyon değeri, tanede protein oranı ve tanede gluten (öz) oranı gibi kalite özellikleri incelenmiştir. Zeleny Sedimantasyon değerleri 22-53 ml; protein oranı %12.9-13.7; gluten(öz) oranı ise %29.2-42.3 arasında değiştiği tespit edilmiştir. Araştırma sonunda tarımsal ve kalite özellikleri yönünden üstün bulunan hatların Diyarbakır ekolojik koşullarına uyumlu olduğu ve ileri araştırmalar tamamlandıktan sonra bölge buğday üretim alanlarında çeşit adayı olarak değerlendirilebileceği sonucuna varılmıştır.