Diyet polikliniğine başvuran kanserli hastaların beslenme durumunun değerlendirilmesi

Akren Özkazanç M. Diyet polikliniğine başvuran kanserli hastaların beslenme durumunun değerlendirilmesi. Hacettepe Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Diyetetik Programı, Yüksek Lisans Tezi, Ankara, 2019. Kanser önemli bir halk sağlığı problemi olup dünya üzerindeki ölümlerin en başlıca nedenlerinden biridir. Kanserin tıbbi beslenme tedavisinde temel ilkeler malnutrisyonun önlenmesi, anti-tümör tedavisi ile bağlantılı beslenme sorunlarını önlemek, medikal tedavinin etkinliğini ve yaşam kalitesini arttırmaktır. Bu çalışmanın amacı, medikal tedavi gören kanser hastalarına verilen beslenme eğitimi ve beslenme tedavisinin genel beslenme durumları, medikal tedavileri ve bazı biyokimyasal göstergeler ile ilişkisini değerlendirmektir. Bu çalışma, Samsun'da Özel bir Tıp Merkezinde kanser tanısı alarak onkoloji kliniğinde takip edilen 19 yaş ve üzeri, 55'i kadın (%55,0) ve 45'i erkek (% 45,0) toplam 100 gönüllü hasta üzerinde yapılmıştır. Araştırmanın birinci aşamasında hastalar, diyet polikliniğine beslenme danışmanlığı almak üzere başvuran (grup1 n=50) ve başvurmayan (grup2 n=50) hastalar olarak 2 gruba ayrılmıştır. Araştırmanın ikinci aşamasında beslenme tedavisi alan hastalar (grup1), en az 6 hafta süre ile takip edilmiş ve beslenme tedavisinin beslenme alışkanlıklarına ve besin tüketimlerine etkisi değerlendirilmiştir. Hastaların genel tanımlayıcı özellikleri, besin tüketimleri/beslenme alışkanlıkları, anket formu uygulanarak alınmıştır. Malnütrisyon tarama aracı (NRS2002) ve Akdeniz Diyeti Uyum Ölçeği (ADS) uygulanmış, bazı antropometrik ölçümleri alınmış, beden kütle indeksi (BKİ) hesaplanmıştır. Ayrıca hasta dosyalarından biyokimyasal bulguları kaydedilmiştir. Hastaların beslenme durumu değerlendirmesi/ NRS2002 skoru ilk hafta 2,00±1,21 iken 6. haftada 1,46±0,89 gibi önemli bir düşüş saptanmıştır (p<0,01). Beslenme danışmanlığı alan grupta bu düşüş beslenme danışmanlığı almayan gruba göre daha fazla olup düşük malnutriyon riski ile ilişkilidir. Beslenme danışmanlığı alan grubun ADS puanı (4,64±2,13 puan), 6.hafta sonunda (9,58±1,60 puan) grup2'deki bireylerin puanına (7,36±2,47 puan) göre önemli derecede yükselmiştir (p<0,001). Beslenme danışmanlığı alan hastaların Akdeniz diyetine uyumu ve diyet kalitesi yüksektir. ADS ile biyokimyasal parametrelerden kreatinin (r= -0,211), albümin (r= 0,220) ve beyaz kan hücreleri (r= -0,250) arasında önemli bir ilişki saptanmıştır (p<0,05). Takip (6 hafta) sonunda hastaların antropometrik ölçümleri ve BKİ'de istatistiksel olarak anlamlı değişim saptanmamıştır (p>0,05). Beslenme danışmanlığı alan hastaların BKİ değerleri korunmuş ve NRS2002 skorundaki düşüşle ilişkili bulunmuştur (p<0,05). Bu çalışmanın sonuçlarına göre kanser hastalarının takibinde bireysel beslenme danışmanlığının önemi büyüktür. Malnütrisyon riski yüksek olan bu hastalarda beslenme durumunun ayrıntılı değerlendirilmesi, izlenmesi ve beslenme desteğinin sağlanmasına rehberlik etmek tedavinin etkinliğini artırmada en etkili yollardan birisidir. Anahtar Kelimeler: Beslenme Konsültasyonu, Kanser, Beslenme, Akdeniz Diyet Kalite Skoru, NRS2002