Dokuz eylül üniversitesi 10 no'lu Gaziemir Eğitim ASM'de kayıtlı 15-49 yaş arası evli kadınların aile planlaması konusundaki tutumlarının doğurganlık düzeyleri ile ilişkisi

Amaç Aile planlaması (AP); hem istenmeyen gebelikleri, hem de aşırı doğurganlığı önleyerek anne ve çocuk sağlığına olumlu katkıda bulunan, dolayısıyla toplumun sağlık düzeyinin yükselmesinde rol oynayan önemli bir sağlık hizmetidir. AP çiftlerin istedikleri zaman, istedikleri sayıda çocuk sahibi olmalarını sağlayarak üremenin iyilik halinde gerçekleşmesini sağlar. Kadınların aile planlamasına yönelik tutumları, doğurganlık davranışını etkilemektedir. Bu nedenle, nüfus artışını azaltmak için kadınların aile planlamasına yönelik tutumlarını anlamak önemlidir. Bu araştırmanın amacı; Dokuz Eylül Üniversitesi 10 No'lu Gaziemir Eğitim ASM'de kayıtlı 15-49 yaş arası evli kadınların aile planlaması konusundaki tutumlarının, doğurganlık düzeyleri ile ilişkisini saptamak ve aile sağlığı merkezimizde etkili ve yararlı AP hizmeti sunmak için ihtiyaç analizi yapmaktır. Yöntem Kesitsel analitik olarak yapılan çalışmamızda evreni İzmir ili Gaziemir ilçesinde Dokuz Eylül Üniversitesi 10 No'lu Binbaşı Reşat Bey Eğitim Aile Sağlığı Merkezi'nde kayıtlı 15-49 yaş arası evli/birlikte yaşayan 636 kadın oluşturmaktadır. Örneklem seçilmemiş tüm nüfusa ulaşılması hedeflenmiştir. Çalışma 460 kadınla tamamlandı. Çalışmada sosyo-demografik özellikler, obstetrik özellikler ve AP yöntemine ilişkin özellikleri içeren veri toplama formu ve 'Aile Planlaması Tutum Ölçeği' kullanıldı. Anketler yüz yüze görüşme tekniği ile uygulandı. Bulgular Katılımcıların yaş ortalaması 32,67 ± 7,691, evlilik yaş ortalaması 20,67 ± 4,177. Katılımcıların %18.3 okur-yazar değil, %37.4 'ü ilkokul mezunu ve %79.1'i ev hanımı. Katılımcıların ortalama gebelik sayısı 2,88 ± 1,84, ortalama canlı doğum sayısı 2,2 ± 1,5, ortalama ölü doğum sayısı 0,07 ± 0,29, ortalama düşük sayısı 0,42 ± 0,83, ortalama küretaj sayısı 0,11 ± 0,43 ve ortalama yaşayan çocuk sayısı 2,23 ± 1,46'dır. Dört ve üzeri gebeliği olanların oranı %31.1, üç ve üzeri çocuğu olanların oranı % 37'dir. AP yöntemi bilme durumu %99,3. Bilinen yöntemler sırasıyla kondom %90.8, geri çekme %90.2, hap %89.3'dür. AP yöntemi kullanma durumu %80'dir. Kullanılan yöntemler sırasıyla %35.3 geri çekme, %28 kondom, %22.3 RİA, %9 hap, %7.1 tüp ligasyon, %3.8 enjeksiyondur. AP yöntemi bırakma durumuna göre %43.4 RİA, %40 kondom, %53.6 geri çekme. Son gebeliğini planlama durumuna göre %31,6 planlı ve %68,4'ü plansız. Katılımcıların %48.7'si çocuk sahibi olmayı planlıyor ve bunlardan % 30.4'ü hemen düşünüyor. Katılımcıların Aile Planlaması Tutum Ölçeği (APTÖ) puanları ortalaması 117,35±16,19, Topluma İlişkin Alt Ölçek (TİAÖ) puan ortalaması 54,34±9,25, Yönteme İlişkin Alt Ölçek (YİAÖ) puan ortalaması 35,73±5,96, Gebeliğe İlişkin Alt Ölçek (GİAÖ) puanı ortalaması 28,28±4,59. Katılımcıların eğitim durumları ve çalışma durumları ile doğurganlık düzeyi arasında negatif ilişki bulunmuştur. Katılımcıların APTÖ toplam puanları ile doğurganlık düzeyleri arasında negatif bir ilişki vardır. Katılımcıların TİAÖ ve GİAÖ puanları ile gebelik sayısı arasında ve TİAÖ puanı ile çocuk sayısı arasında anlamlı negatif korelasyon vardır. Sonuç AP Tutum puanları yükseldikçe doğurganlık düzeyi azalmaktadır. Çalışmada kadınların AP'ye ilişkin tutumlarının olumlu olduğu ancak istenen düzeyde olmadığı saptanmıştır. Tutumun alt bileşenleri değerlendirildiğinde en kötü tutum puanlarını 'Yönteme ilişkin tutumlar' kısmı oluşturmaktadır. Anahtar Kelimeler: Tutum, aile planlaması, doğum kontrol, aile planlaması yöntemleri