Dırâr B. Amr ve İslam mezhepleri ile ilgili görüşleri

İlk dönem İslam mezhepleri ve fırkalarının oluşum, gelişim ve isimlendirilmesinde ilk zamanlarda Mu'tezile fırkasının içerisinde olan Dırâr b. Amr'ın büyük bir etkisi vardır. İlk Mu'tezili düşünürlerden sayılan Dırâr b. Amr, ortaya çıkmış olan İslam mezheplerinin olumlu veya olumsuz görüş ve bakışlarını dile getiren ve bu mezhepleri isimlendiren ilk mezhep düşünürüdür. İslam mezhepleri alanında her ne kadar Şehristani "el-Milel ve'n-Nihal", Eş'âri "Makalati'l-İslamiyyin", Bağdadi "el-Fark Beyne'l-Firak", İbn-i Hazm "el-Fasl fil-Milel vel-Ehvai ve'n-Nihal" gibi düşünürler ve eserler biliniyorsa da aslında mezheplerin ilk yorumcusu ve isimlendiricisi Dırâr b. Amr ve yazdığı "Kitabu't-Tahriş" isimli eseridir. Bu tezimizde Mu'tezile akımının ilk dönem öncü isimlerinden sayılan Dırâr b. Amr'ı, kendisinden miras kalan "Kitabu't-Tahriş" adlı eseri çerçevesinde cevapladığı bir takım soru ve bilgilerden yola çıkarak tahlil etmekteyiz. Bu çalışmamızla Dırâr b. Amr'ın ilk dönem İslam düşünce mezhepleri ile ilgili görüş ve bakışları ortaya çıkacaktır. Aynı zamanda bazı düşünürlerin Dırâr b. Amr'ın tarihi düşüncelerini doğru/yanlış şeklinde istismar etmeleri ve kendisine isnad ettikleri olumlu ve olumsuz yakıştırmalar da ortaya çıkarılacaktır. Ayrıca bu çalışmayla, mezheplerin arka planı ve doğuş sebepleri hakkında ipuçları elde edilmeye çalışılmıştır. Çalışmamız dönemsel çalışma ve kişi odaklı olduğundan ilk dönemlerde mezhep ve kişilerin görüşünü ortaya çıkarmaktadır. Tez çalışmamız iki bölümden oluşup, birinci bölümde Dırâr b. Amr'ın yaşadığı çevre, dönemin iktidar güçleri, Irak'ın sosyo kültürel yapısı, yazarın hayatı ve eserleri çerçevesinde olup, ikinci bölümde ise Dırâr b. Amr'ın dönemin mezhepleri ile ilgili düşünceleri ve yaklaşımı, Mu'tezile içerisindeki konumu ve kelami görüşleri ele alınmıştır.