Düşünce ve pratiklerin uluslararası dolaşımı: 1968-1970 yılları arasında Türkiye'de üniversite işgalleri

1968 hareketi, toplumsal hareketler literatüründe sıkça tartışılan hareketlerden biridir. Hareketin dünyanın her yerinde toplumların her sektörünü mobilize etmiş olması, bunun en önemli sebebidir. Bu hareket, Amerika'da 1965 yılında siyahilerin sivil haklar mücadelesinden, 1970'li yıllara kadar simgesel bir döneme işaret eder. Kısa zamanda Avrupa'da yükselen hareket, özellikle Vietnam Savaşı'yla dünyanın farklı bölgelerine yayıldı.Türkiye'de hareket, 1960'lı yıllarda Demokrat Parti uygulamalarına karşı özellikle öğrenci hareketinin muhalefetiyle başladı. 27 Mayıs darbesinden sonra sosyalist ideolojinin yayılmasıyla sol hareket ve örgütleri harekette öncü bir rol oynadı. Bu süreçte öğrenci hareketinde, fikirler ve pratikler anlamında uluslararası unsurlar görülür. Bunlardan en önemlileri, Avrupa'da öğrenci hareketleri ve Üçüncü Dünya ülkelerinde anti-emperyalist hareketlerdir. Bu etkileşimin en önemli sebepleri, Türkiye'de hareketin Amerikan karşıtı karakterinin yükselmesi ve Avrupa'daki hareketlerin öncü statüleridir.Fikirsel yayılmayla birlikte harekette kullanılan protesto taktik ve biçimlerinde de uluslararası unsurlar bulunmuştur. Bu açıdan, 1960'lı yıllarda Türkiye'de denenmemiş ve yeni protesto taktikleri de kullanılmıştır. Bunların en önemlileri, işgal, boykot ve grev eylemleridir. Özellikle 10 Haziran 1968'de Ankara'da Dil Tarih-Coğrafya Fakültesi'nde başlayan üniversite işgalleri, hareketin dinamizmini yükseltti.Fikirlerin ve pratiklerin Türkiye'ye yayılımını sağlayan iki önemli kanal vardır. Bunlar, gazete ve çeviri kitaplar veya makalelerdir. Özellikle gazete, işgal protestosunun yayılmasıyla ilgili olarak önemli bir rol oynamıştır. Ayrıca ilk üniversite işgalinden sonra bu protesto, ülkenin diğer üniversitelerine ve daha geniş topluluğa yayılmıştır. Öğrenci hareketinde önemli yeri olan Fikir Kulüpleri Federasyonu'nu öncü bir role sahipti. Bunun dışında, kitlesel ve demokratik tartışmaların yürütüldüğü forumlar ve daha fazla özerkliğe ve kaynağa sahip üniversiteler, işgallerin yayılmasını kolaylaştırmıştır.Nitekim özellikle 1969 yılında işgal eylemi, sadece öğrencilerin protesto biçimi olmaktan çıkar ve işçi ve köylü eylemlerine de yayılmaya başlar. Bu işgallerde yine Dev-Genç'in katılımı ve desteği, sektörler arası yayılmayı açıklamaktadır. Sonuç olarak, işgal eylemleri Türkiye'de sadece enstrümantal bir araç değil, aynı zamanda hareketlerin kimlik kazanmasını sağlamıştır.Anahtar Kelimeler: Yayılma, eylem repertuarı, protesto döngüsü.