Duygu konulu atasözlerinin insan bedeniyle ilişkisine yönelik edimbilimsel bir analiz

Çalışmada duygu konulu atasözlerinin insan bedeniyle ilişkisinin edimbilimsel açıdan analiz edilmesi amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden biri olan doküman analizi kullanılmıştır. Araştırmanın evrenini Metin Yurtbaşı'nın (2001) Sınıflandırılmış Atasözleri sözlüğü oluşturmaktadır. Analiz yapmak amacıyla atasözleri; konusu, duygu çağrışımı, beden ilişkisi, isim türü, kullanılan toplam kelime sayısı, cümle yapısı, cümle türü, duygusal sıfatlar, eylem çatısı, vurgulanan öğe başlıkları altında incelenmiştir. Araştırma sonucunda 170 adet duygu konulu atasözü ve bu atasözlerinde 23 farklı duygu konusunun yer aldığı tespit edilmiştir. Duygu konulu atasözleri oluşturulurken 30 adet insan bedenine ait unsur kullanılmıştır. Duyguların ifade ettiği duygusal sıfat sayısı 68'dir. Olumlu atasözü sayısı 65, olumsuz atasözü sayısı 105'tir. Atasözleri oluşturulurken 356 somut, 78 soyut isim kullanılmıştır. Atasözlerinin 158'inde etken çatılı fiil, 11'inde edilgen çatılı fiil ve 1'inde oldurgan çatılı fiil kullanılmıştır. İncelenen duygu konulu atasözleri 154 kurallı, 14 devrik ve 2 adet eksiltili cümleden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında bulunan atasözlerinin 96'sında cümlenin nesne öğesine, 38'inde cümlenin öznesine, 34'ünde ise cümlenin tümleç öğesine vurgu yapıldığı tespit edilmiştir. Atasözlerinde kullanılan organ isimlerinin büyük bir kısmını bedenin dışında bulunan organlar oluşturmaktadır.