The relationship between parental control and prosocial behavior toward parents

Ebeveynlerin çocuklarının davranışlarını duygusal manipülasyon, sevginin esirgenmesi, alay etme ve baskı yoluyla kontrol etmesini içeren psikolojik kontrol uygulamalarının çocukların olumlu sosyal davranışı ile negatif ilişkili olduğu daha önce literatürde gösterilmiştir (Clark, Dahlen, & Nicholson, 2015; Kuppens, Grietens, Onghena, & Michiens, 2009). Diğer taraftan, ebeveylerin çocuklarının nerede olduğu ve deneyimleri hakkında bilgi sahibi olması, çocuklarını süpervize etmesi ve izlemesi yoluyla çocukların davranışlarını kontrol etmesi olarak tanımlanan davranışsal kontrol ile olumlu sosyal davranışlar arasındaki ilişki karmaşık görünmektedir. Bir grup çalışma ebeveynin davranışsal kontrolu ile çocukların olumlu sosyal davranışları arasında pozitif (Hong, Hwang, Tai, & Kuo, 2016; Kerr, Beck, Downs-Shattuck, Kattar, & Uriburu, 2003) bazı çalışmalarda ise anlamlı ilişki bulunamamıştır (Yoo ve ark., 2013). Bu karışık bulgulara ek olarak, bu ilişkilere yönelik görgül araştırmalar Batı dışı popülasyonlarda oldukça azdır. Bu çalışmada, davranışsal kontrol, psikolojik kontrol ve ebeveynlere yönelik prososyal davranış Bolu, Ankara ve İstanbul'da yaşayan okul çağı dönemindeki çocuklar ve annelerinin katılımı ile incelenmiştir (ort. yaş = 11.8, 182 kız ve 173 erkek). Ayrıca, çalışmada prososyal davranış ve ebeveyn kontrolü ilişkisi için cinsiyetin moderatör rolü ve hem olumlu sosyal davranış hem de ebeveyn kontrolü için cinsiyet farklılıkları incelenmiştir. Sonuçlar literatürle uyumlu olarak psikolojik kontrol ve olumlu sosyal davranış arasında negatif, davranışsal kontrol ve olumlu sosyal davranış arasında ise pozitif ilişki olduğunu göstermiştir. Öte yandan, beklentimizin aksine, ebeveyn kontrolünün prososyal davranışla ilişkisinde cinsiyetin moderatör etkisi bulunmamıştır. Ancak beklendiği gibi, kızlar daha fazla davranışsal kontrol algıladığını rapor ederken erkekler daha fazla psikolojik kontrol algıladığını rapor etmişlerdir. Ayrıca, yine beklentilerimize paralel olarak, kızlar daha fazla hem anneye hem babaya yönelik olumlu sosyal davranış rapor etmiştir.