Yönetim kurulu yapısının sermaye yapısına etkisi: BIST'e kayıtlı şirketler üzerine bir uygulama

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de halka açık imalatçı şirketlerdeki yönetim kurulu yapısının sermaye yapısı kararlarına etkisini incelemektedir. Türkiye'de daha önce yapılan çalışmaların çoğu, yönetim kurulunun nitelikleri, yapısı ve çeşitliliği ile firmaların finansal performansları arasındaki ilişkilere odaklanmıştır. Öte yandan, kurul yapısı özellikleri ile finansman kararları arasındaki ilişki hakkında sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Bu nedenle kurumsal yönetim özellikleri ile şirketlerin finansman kararları arasındaki ilişkinin incelenmesi, mevcut kurumsal yönetim ve finansman kararları literatürüne katkı sağlayacağı için büyük önem taşımaktadır. Yıllık finansal, faaliyet ve kurumsal yönetim uyum raporları gibi gerekli veriler 2011-2019 dönemi için Borsa Istanbul, Kamuyu Aydınlatma Platformu ve ilgili şirketlerin websitelerinden toplanmıştır. Yönetim kurulu yapısı verileri, Kamuyu Aydınlatma Platformu veri tabanından ve ilgili şirketlerin web sitelerinden firmaların yıllık faaliyet raporlarından elde edilmiştir. Muhasebe ve finansal değişkenler de Borsa İstanbul'un lisanslı veri dağıtıcısı Finnet'ten toplanmıştır. Toplanan veriler iki aşamada analiz edilmiştır; ön aşamalarda, tanımlayıcı analiz ve ikinci aşamada ekonometrik analiz teknikleri uygulanmıştır. Verilerin doğası gereği bu çalışmada panel ekonometrik regresyon modeli kullanılmıştır. Sonuç olarak, çalışmanın en uygun modelinin seçilmesi için uygun testler yapılmıştır. Hausman testi sonuçlarına göre araştırma hipotezlerini test etmek için Sabit Etkiler modeli tercih edilmiştir. Üstelik, ihmal edilmiş değişkenlerin yanlılığı endişesinin üstesinden gelmek için Sabit Etkiler modeli seçilmiştir. Araştırmanın bulguları, yönetim kurulu bağımsızlığının Türkiye'de borsaya kote edilen şirketlerin kaldıraç oranı üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğunu göstermektedir. Daha fazla sayıda bağımsız yönetim kurulu üyelerine sahip kurullar, şirketlerin sermaye yapısında daha fazla borç finansmanını teşvik etmektedir, çünkü şirket yöneticileri güçlü bir incelemeyle karşı karşıyadır ve bu nedenle şirketin sermaye yapısında daha fazla kaldıraç kullanmaya zorlanmaktadır. Yönetim kurulu toplantı sıklığı, firmanın sermaye yapısı kararını önemli ölçüde ve olumsuz yönde etkilemiştir. Böylece sık sık yönetim kurulu toplantıları yapan Türk şirketlerinin dış borç finansmanını azaltacağı söylenebilmektedir. Öte yandan, üst yönetim tazminatları Türk firmalarının sermaye yapısı kararlarını önemli ölçüde etkilemiştir. Bu çalışma, yönetim kurullarındaki cinsiyet çeşitliliğinin Türk şirketlerinin sermaye yapısı kararları üzerinde önemsiz bir etkiye sahip olduğunu ortaya koymuştur. Kontrol değişkenlerinin sonuçları, çoğunlukla finansal hiyerarşi teorisi olarak adlandırılan sermaye yapısının önde gelen teorileriyle uyumludur. Anahtar Kelimeler: Yönetim kurulu yapısı, Sermaye yapısı, Kurumsal yönetim, Panel veri, Türkiye