Eğitim ve progresif gevşeme egzersizleri temelli bir uygulamanın zihinsel engelli bireylerin bakım vericilerinin yaşam kalitesi, algıladıkları stres ve başa çıkma yolları üzerine etkisi: Randomize kontrollü çalışma

GİRİŞ VE AMAÇ: Zihinsel engelli bakım veren bireylerinin düşük yaşam kalitesi, yüksek stres algısı ve düşük stresle başa çıkma yollarına sahip olduğu bilinmektedir. Bu çalışma ile RAM temelli eğitim ve PGE kullanılarak yapılan bir müdehale programının bakım veren bireylerin yaşam kalitesi, algıladıkları stres ve başa çıkma yolları üzerine olan etkisi belirlenmek istenmiştir. GEREÇ VE YÖNTEM: Bu çalışmada araştırma deseni olarak, 3 deney, 1 kontrol gruplu, ön test-son test randomize kontrollü deneysel tasarım kullanılmıştır. Çalışma 4 tane rehabilitasyon merkezinde rehabilite edilen zihin engelli bireyin 140 bakım verenleri (her grup için n=35) ile yürütülmüştür. Veriler kişisel bilgi formu, YBYKA, ASÖ-14, SBÇYA anketleri kullanılarak elde edilmiştir. Çalışma kapsamında 1. Deney grubuna Roy adaptasyon modeli temelli yüz yüze eğitim ve PGE uygulanmış, 2. Deney grubuna Roy adaptasyon modeli temelli eğitim içerikleri ve PGE egzersizlerinin yer aldığı mobil uygulama tasarlanmış ve uygulanmış, 3. Deney grubuna ise yüz yüze eğitim ve mobil tasarım uygulaması birlikte uygulanmıştır. Veriler SPSS istatistik 22 paket programı kullanılarak değerlendirilmiş ve istatistiksel anlamlılık p<0,05 olarak kabul edilmiştir. Verilerin değerlendirilmesinde; frekans, yüzde, ki-kare analizi, tek yönlü varyans, bağımsız gruplar için t testi, bağımlı gruplar için t testi kullanılmıştır. BULGULAR: Zihinsel engelli bakım verenlerinde YBYKA, ASÖ-14 ve SBÇYA öntest-sontest puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık varken, kontrol grubunda ise negatif yönde anlamlılık söz konusudur (p<,005). SONUÇLAR: Zihinsel engelli bakım verenlerinde yaşam kalitesi artırmada, stresi azaltmada ve stresle başa çıkma yollarını artırmada üç uygulama grubunda da (yüzyüze, mobil uygulama ve yüzyüze+mobil uygulama) güvenilir ve etkili şekilde uygulanabileceği tespit edilmiştir. Sonuçlar doğrultusunda önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Roy Adaptasyon modeli, zihinsel engelli, bakım vericiler, mobil sağlık, progresif gevşeme egzersizleri, yaşam kalitesi, stres, stresle başa çıkma.