Elit siklet sporcularının ağırlık kaybı yöntemleri ve etkilerinin fizyolojik ve psikolojik yönden incelenmesi

Bu çalışma, elit sıklet sporcularının kullandıkları ağırlık kaybı yöntemlerinin ve etkilerinin fizyolojik ve psikolojik yöndenincelemesi amacıyla planlanmıştır. Çalışmaya;15-21 yaş arası, müsabaka öncesi ağırlık kaybı deneyimi olan judo, taekwondo ve güreş branşlarında toplamda 140 elit sıklet sporcusu dahil edilmiştir. Sporcuların sosyo-demografik özellikleri, spor hayatlarına yönelik bilgileri, ağırlık kaybı öyküleri, fiziksel aktivite düzeyleri anket formu aracılığıyla öğrenilmiştir. Ayrıca sporcuların ağırlık kaybederken kullandıkları ağırlık kaybı yöntemlerini ve bu yöntemlerin düzeylerini belirlemek için "sporcu kilo düşme yöntemleri ve etkileri ölçeği" kullanılmıştır. Fizyolojik etkilerin bir sonucu olan duygudurum profilli düzeyini ölçmek içinise "duygudurum profili ölçeği (POMS)" uygulanmıştır. Katılımcıların 31'i kadın (%22.1), 109'u erkek (%77.9) olup, 112'si (%80) 15-18 yaş arası, 28'i (%20) ise 19-21 yaş arası sporculardan oluşmaktadır. Kadınlar erkeklere göre daha fazla diyet yöntemini tercih etmektedir (p<0.05) fakat diğer yöntemlerin kullanımı ile cinsiyetler arası anlamlı farklılığa rastlanmamıştır (p>0.05). Yaş, eğitim durumu arttıkça ergojenik yöntem kullanımının da arttığı, hızlı ağırlık kaybı yöntemleri kullanımı arttıkça ise sağlık durumunun kötüye gittiği tespit edilmiştir (p<0.05). Hızlı ağırlık kaybı yöntemleri kullanımı ile öfke-saldırganlık duygudurumu düzeyi arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişkisi olduğu, dinçlik-aktiflik duygudurum düzeyi arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Hızlı ağırlık kaybetme yöntemlerinin psikolojiyi etkileyen duygudurumları üzerine etkisi olduğu görülmüştür (p<0.05).Sonuç olarak; hızlı ağırlık kaybı yöntemlerinin sporcuları fizyolojik ve psikolojik yönden olumsuz etkilediği sonucuna varılmıştır. Bu sebeple sporcularda sağlıksız ağırlık kayıplarının azaltılmasına yönelik politikaların gündeme getirilmesi, sporcunun beden ve ruh sağlığı için önemli olacaktır.