Emniyet kritik yazılım test edilebilirliğinin iyileştirilmesi

Yazılım, günden güne hayatımıza daha çok girmektedir. Sıklıkla kullanılan bazı sistemlerde yazılım donanıma göre daha çok tercih edilir hale gelmiştir. Yazılımın yoğun olarak kullanıldığı askeri sistemler, medikal sistemler, havacılık ve ulaşım sistemleri çalışırken emniyetli olmak zorundadırlar. Bu tip emniyet kritik sistemlerde yazılımın çalışması esnasında oluşabilecek olan hatalar felaketle (ölüme sebebiyet verme, sakat bırakma, çevreye veya kullanılan donanıma yıkıcı zararlar verme) sonuçlanabilir. Bu tip sistemlerde yazılımından veya yazılımın kontrol ettiği donanımdan kaynaklanabilecek hataların engellenmesi veya en azından sonuçlarının kontrol edilebilmesi için bu sistemler için geliştirilen yazılımın, sistem devreye alınmadan önce detaylı test edilmesi gereklidir. Emniyet kritik sistem yazılımları genellikle biribirini takip eden evrelerle geliştirilirler ve testleri gerçekleme (kodlama) evreleri tamamlandıktan sonra yapılır. Gerçekleme evresi tamamlandıktan sonra yapılan testler müşteri isterlerinin sıklıkla değiştiği, tam anlaşılmadığı ve yeni isterlerin ortaya çıktığı durumlarda yetersiz kalabilirler. Bu durumun önüne geçebilmek için emniyet kritik yazılım sistemleri planlama evresinden itibaren test edilebilir olarak geliştirilmelidir. Bir yazılım sisteminin test edilebilirliğini yazılım kalitesi ile ilişkilidir. Bir yazılım sistemin kalitesinin doğru olarak ölçülmesi yazılımda test edilebilirlik açısından iyi veya kötü kısımların ortaya çıkmasını sağlayabilir. Ölçme, varlıkların niteliklerinin sayılaştırılması olarak tanımlanır. Bu sayılaştırma işlemi yapılmadan önce varlığa uygun metriklerin tanımlanması gereklidir. Yazılım sistemlerinin kalitesinin ölçülebilmesi için yazılım tasarımına ve gerçekleme yöntemine uygun çeşitli metrikler bulunmaktadır. Yazılım metrikleri kullanılarak yazılım test edilebilirliğini analiz etmek için sayısal değerler elde etmek mümkündür. Bu çalışma kapsamında emniyet kritik yazılım sistemlerinin test edilebilirliği ile nesneye yönelik yazılım tasarım ve geliştirme yöntem ve ilkeleri arasındaki ilişki araştırılmıştır. Sonuçların çıkarılması için Tübitak ve İstanbul Teknik Üniversitesi işbirliği ile geliştirilen Ulusal Demiryolu Sinyalizasyonu Projesi (UDSP)'nin emniyet kritik yazılım bileşenlerinden demiryolu anklaşman yönetim yazılım bileşeni incelenmiştir. Mevcut yazılımın kalitesi, nesneye yönelik ve nesneye yönelik olmayan çeşitli yazılım metriklerine göre ölçülmüş ve yazılım test edilebilirliği değerlendirilmiştir. Aynı yazılımın ikinci bir sürümü test yönelimli yazılım tasarım ve geliştirme yöntem ve ilkeleri dikkate alınarak gerçeklenmiştir. İkinci sürüme ait yazılım kaliteside benzer şekilde ölçülmüş ve yazılım test edilebilirliği değerlendirilmiştir. Test yönelimli yazılım tasarımı ve geliştirme yöntem ve ilkeleri kullanılarak gerçeklenen sürümün yazılım test edilebilirliğinin ilk sürüme göre iyileştirildiği gösterilmiştir.