Endotrakeal aspirasyon işlemi uygulanan çocuklarda anne sesi ve müzik girişiminin ağrı, konfor ve fizyolojik parametreler üzerine etkisi

Bu çalışma, çocuk yoğun bakımda endotrakeal aspirasyon işlemi uygulanan çocuklarda anne sesi ve müzik girişiminin ağrı, konfor ve fizyolojik parametreler üzerine etkisini değerlendirmek amacıyla randomize olmayan, kontrol gruplu deneysel tasarım olarak yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Eylül 2022- Haziran 2023 tarihleri arasında İstanbul İl Sağlık Müdürlüğüne bağlı bir eğitim ve araştırma hastanesi çocuk yoğun bakım kliniğinde endotrakeal aspirasyon işlemi uygulanan çocuklar, örneklemini ise araştırma tarihleri arasında araştırmaya alınma kriterlerini sağlayan, endotrakeal aspirasyon işlemi uygulanan 84 çocuk (kontrol grubu, n=30; müzik grubu, n=30; anne sesi grubu, n=24) oluşturmuştur. Verilerin toplanmasında çocuğu tanıtan bilgilerinin kaydedildiği "Çocuğu Tanımlayıcı Bilgi Formu", deney ve kontrol gruplarının işlem öncesi, sırası ve sonrasıdaki fizyolojik parametre değerinin (kalp hızı, solunum hızı, oksijen satürasyonu, sistolik/diyastolik kan basıncı) kayıt altına alındığı "Fizyolojik Parametreler Takip Formu", sıkıntı/rahatlık ve sedasyon değerlendirmesi için "Konfor Skalası", ağrı düzeyinin değerlendirilmesi için "FLACC Ağrı Ölçeği" kullanılmıştır. Nicel değişkenlere ilişkin grupların homojenliğini belirlemek için katetorik değişkenlerde ki-kare testi, sürekli değişkenlerde anova testi kullanılmıştır. Gruplararası karşılaştırmalar tek yönlü varyans analizi ile değerlendirilmiştir. Çoklu karşılaştırma da post-hoc testi, tekrarlanan ölçümlerin değerlendirilmesinde ise tekrarlanan ölçümlerde varyans analizi ve karışık anova uygulanmıştır. Veriler p<0.05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Araştırmaya dahil edilen çocukların cinsiyet, yaş, hastanede kalış süresi, ventilatörde kalış süresi, aspirasyon sıklığı, aspirasyon basıncı, salin kullanımı ve sedasyon düzeyi yönünden grupların benzer oldukları saptanmıştır (p>0.05). FLACC ağrı ölçek puan ortalamalarının her grup için işlem sırasında diğer işlem zamanlarına göre daha yüksek olmasına rağmen müzik girişimi ve anne sesi grubunda kontrol grubuna göre daha düşük olduğu bulunmuştur (p<0.001). Konfor puan ortalamaları yönünden grupiçi karşılaştırılmada işlem sırasında konfor puanlarında istatistiksel olarak anlamlı bir artış olmasına rağmen (p<0.001), gruplar arasında anlamlı bir fark oluşturmadığı bulunmuştur (p>0.05). Fizyolojik parametreler yönünden ise gruplar arasında anlamlı bir farklılık yokken (p>0.05) grup içinde işlem sırasında kalp atım hızı, sistolik ve diyastolik kan basıncının kontrol grubunda artmış olduğu (p<0.001), işlem sırasında solunum sayısının müzik girişimi grubunda azalmış olduğu (p<0.05), işlem sonrasında oksijen saturasyonunun gruplar arası değerlendirmede anne sesi grubunda kontrol grubuna göre daha yüksek olduğu saptanmıştır (p<0.05). Bu sonuçlar anne sesi ve müzik girişiminin endotrakeal aspirasyon işlemi sırasında ağrıyı kontrol altına almada etkili olduğunu göstermekte olup, ağrının travmatik etkilerini ortadan kaldırmak için anne sesi ve müzik girişiminin çocuk yoğun bakımlarda kullanımın arttırılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Ağrı, Aspirasyon, Çocuk, Konfor, Girişim