Endüstriyel tasarım hakkı ve tazminat davaları

"Endüstriyel Tasarım Hakkı ve Tazminat Davaları" başlıklı tez çalışmasında, Tasarımlara 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde sağlanan koruma, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Türk Ticaret Kanunu' nun haksız rekabet ile ilgili hükümleri de göz önünde tutularak incelenmektedir. Tasarımlar üzerindeki hak, fikri hakların sınai hak türüne dahil olmakta, bir ürünün tümü veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyulan ile algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütün olarak ifade edilmektedir. Tanımdan da anlaşıldığı gibi tasarım ile anlatılmak istenen, ürünlerin insan duyulan ile algılanan dış özellikleridir. Bu çerçevede tasanm, ürünlerin dış görünümünü ifade eden bir kavramdır. Ülkemiz, tasanm kavramı ile 1925 yılında tanışmış olmasına rağmen, bu konudaki özel düzenlemeyi ancak 1995 yılında yapabilmiştir. Bu süreç içerisinde tasanmlara, Türk Ticaret Kanunu'nun haksız rekabet hükümleri ile Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu'nun ilgili hükümleri ile korama sağlanmıştır. Bütün bu gelişmeler dikkate alınarak hazırlanan 554 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile tasanmlar uluslararası boyutta ele alınarak, koruma altına alınmaya çalışılmaktadır. Kanun Hükmünde Kararname ile yenilik ve ayırtedici niteliğe sahip tasanmlann bu Kararname çerçevesinde korunabileceği, korumadan faydalandmlmak istenen tasarımın dünyanın hiç bir yerinde tescilden önce piyasaya sürülmemiş olması gibi birtakım şartlar yanında, koruma süresi, tasarım hakkı sahibinin hak ve yetkileri, tecavüz fiilleri ve bunların yaptınmlan ayrıntılı şekilde düzenlenmektedir. Tasarım üzerindeki hak, konu ve süre bakımından sınırlı olup, bu süre içerisinde hak sahibine münhasır yetkiler sağlamaktadır. Tasanm hakkı sahibine tanınan bu münhasır yetkiler ile tasanm hakkı sahibi, kendi izni olmaksızın üçüncü kişilerin tasanma tecavüz teşkil edecek fiillerini durdurma, önleme gibi haklara sahip olduğu gibi, tecavüz sonucunda uğradığı zararları giderebilme imkanına da sahiptir. Tasanm hakkı sahibi, tecavüz neticesinde uğradığı maddi zararlar için maddi tazminat davası açabilirken, tecavüz manevi haklarında da bir zarar meydana getirmişse örneğin, ticari hayatta uğradığı itibar kaybı, manevi tazminat davası da açabilmektedir.