Enerji tüketimi ve hava kirliliği arasındaki ilişki: Türkiye üzerine ampirik bir çalışma

Her geçen gün gelişim ve değişim gösteren dünyamızda yaşanan teknolojik ilerlemeler, artan nüfus, sanayileşme ve büyüyen ekonomiler enerjiye olan talep artışını da beraberinde getirmiştir. Diğer ülkeler gibi Türkiye'nin de ihtiyaç duyduğu enerjinin büyük bir kısmını yenilenemeyen enerji kaynaklarından karşılaması hava kalitesi ve çevre üzerinde olumsuz etkiler yaratmaktadır. Bu sebeple enerji tüketimi ve hava kirliliğinin incelenmesi ülkelerin hava kalitesinin iyileştirilmesi ve iklim değişikliği ile mücadele politikalarına yön vermesi açılarından önem arz etmektedir. Bu çalışmada Türkiye'nin enerji tüketimi ve hava kirliliği ilişkisinin ne yönde ve hangi boyutta olduğunun saptanması amaçlanmıştır. Spesifik olarak çalışma hava kirliliğinin, Partikül Madde 10 değişkeni esas alınarak il düzeyinde ve Türkiye geneli için hesaplanması ve enerji tüketimi ile olan ilişkisinin ampirik olarak incelenmesi yönündeki ilk çalışmalar arasında yer almasından dolayı ilgili literatüre önemli katkıları olacaktır. Bu çalışmada, Türkiye'nin 77 ilini ve 2008-2020 yılları arasındaki dönemi kapsayan panel veri seti oluşturulup ekonometrik modeller yardımıyla enerji tüketimi ve hava kirliliği arasındaki ilişki analiz edilmiştir. Yapılan analizlerde bağımlı değişken olarak illere ait Partikül Madde 10 verileri kullanılırken, bağımsız değişken olarak ise kişi başına düşen elektrik tüketimi, eğitim durumu, ortalama hane halkı büyüklüğü, kişi başına düşen gelir, dolar kuru ve toplam ihracat verileri kullanılmıştır. Özet olarak, yapılan ekonometrik tahmin analiz sonuçları Türkiye'nin enerji tüketimi ile hava kirliliği arasında pozitif bir ilişki olduğunu ortaya çıkarmıştır. Anahtar Kelime: Enerji Tüketimi, Partikül Madde 10, Hava Kirliliği.