er-Risâletü'l-Fethiyyetü'l-Mahmudiyye fî Beyâni'l-Merâtibi'l-Celîleti'l-'Aliyye (fî Tefsîri Sûreti'n-Nasr) adlı eserin edisyon kritiği

Osmanlı ilim geleneğinde, tasavvufî yorumlara dayanan Tefsîrler, Kur'ân-ı Kerîm'in ilahî hakikatlerini daha derinlemesine kavrama noktasında önemli bir yer tutar. Bu çalışma, son dönem Osmanlı kürt ulemasından Saîd b. İsmail el-Mavîlî es-Sehranî ed-Diyarbekirî'ye ait olan ve bugüne kadar herhangi bir ilmî incelemeye konu edilmemiş "er-Risâletü'l-Fethiyyetü'l-Mahmudiyye fî Beyâni'l-Merâtibi'l-Celîleti'l-'Aliyye fî Beyâni-l Merâtibi-l Celîleti-l'Aliyye" adlı yazma eserin tahkik ve tashihini konu edinmektedir. Eser, Kur'ân-ı Kerîm'in en kısa sûrelerinden biri olan Nasr Sûresi üzerine kaleme alınmış olup, hem zahirî hem de bâtınî (tasavvufî) yönleriyle çok yönlü bir Tefsîr örneği sunmaktadır. Çalışmada, müellifin hayatı, eserin içeriği, kaynakları, yöntemi ve Tefsîr anlayışı ele alınmıştır. Müellifimiz risalesinin giriş kısmında, metodunu beyan ederken çalışmasını kâl/zâhir ehli ve hâl/bâtın ehlinin yolu şeklinde iki bölüme ayıracağını ifade etmiş; özellikle işârî Tefsîr yöntemine ağırlık vererek, sûfî bakış açısıyla Kur'ân'a yaklaşmış ve sûredeki lafzî ifadelerin ötesinde, derin mânevî anlamlara işaret etmiştir. Risalede Vahdet-i vücûd, Hakîkat-i Muhammediyye gibi tasavvufî kavramlara da yer verilmiş ve sûre bu kavramlar çerçevesinde yorumlanmıştır. Eserin tahkikinde Mısır Millî Kütüphanesi'nde yer alan ve müellifin kendi hattıyla yazıldığı düşünülen tek nüsha esas alınmıştır. Nüsha dikkatle gözden geçirilmiş, imla ve istinsah hataları notlandırılmış, âyet ve hadis tahricleri yapılmıştır. Böylece hem metin ilmî olarak erişilebilir hâle getirilmiş hem de klasik Tefsîr mirası içindeki yeri belirlenmeye çalışılmıştır. Bu tez, Osmanlı dönemi Tefsîr geleneğine ait az bilinen bir ismin ilmî birikimini gün yüzüne çıkarma amacı taşımakta ve Nasr Sûresi üzerine yapılan müstakil Tefsîr literatürüne özgün bir katkı sunmaktadır.