Erbaa depremlerinin otantik öğrenmeler açısından incelenmesi (1939-1942-1943 depremleri)

Binlerce yıl doğal afetler insan hayatında etkili olmuştur. Bu etkiler fiziki coğrafya özelliklerine göre mekânsal farklılaşmalar ile karşımıza çıkmaktadır. Ülkemizde; deprem, sel, çığ, heyelan, vb. pek çok doğal afet görülmüş-görülmektedir. İnsanlar yerleşme kurdukları mekânları her ne kadar afet bölgelerinden uzaklarda kursa da bazı fiziksel özellikler (özellikle tarımsal verimlilik, su kaynakları, vb.) doğal afetlerin yaşanabildiği mekânların da yerleşim yeri olarak tercih edilmesini beraberinde getirmiştir. Coğrafya biliminin zaman içerisindeki gelişimi ve diğer bilimler gibi bir bilim olarak ifadesiyle birlikte insanların mekânsal olarak yerleşimleriyle ilgili detaylı araştırmalar ortaya konulmaya başlanmıştır. Fiziki coğrafyanın sunduğu avantajlar ve olası risklerin net bir biçimde ortaya konmasıyla birlikte insanlar yaşadığı coğrafyanın risklerine karşı tedbirler geliştirmeye başlamıştır. Her ne kadar alınan tedbirler doğal hayatın olası tehditlerini önlemek amaçlı olsa da yetersiz kaldığı durumlarda yaşanmış-yaşanmaktadır. Araştırmada fiziki coğrafyanın unsurlarından biri olan afetlerin depremler kısmını yaşadığımız coğrafyadan hareketle ele almaya çalıştık. Kuzey Anadolu fay hattı üzerinde yer alan Tokat Erbaa ilçesinde 1939-1942-1943 yıllarında yaşanan depremlerin otantik öğrenmeler açısından incelenmesini amaçladık. Öncelikle yaşadığımız yörenin fiziki coğrafya özelliklerini inceledik. Diğer afetleri düşündüğümüzde depremler ülkemizde en yaygın olarak görülen ve çok yıkıcı etkiler ortaya çıkaran bir afet olarak karşımıza çıkmaktadır. Her ne kadar insanlar depremin tehlikeli olduğunu bilse de depreme karşı tedbirli olma konusunda gereken ciddiyeti göstermekte yetersiz kalmaktadır. Ayrıca araştırmaya bilgi ve deneyimleriyle katkı sağlayacak 85 yaş üzeri kişilerin listesini çıkararak görüşme için planlamalar yaptık. 1939-1942-1943 yıllarında Kuzey Anadolu fay hattı üzerinde yaşanan yıkıcı depremlerin etkileri ve sonrasında yaşananları, Erbaa'da yaşamış bireylerin tanıklıkları ile elde edilen görüşme kayıtlarıyla ortaya konmuştur. 85 yaş üzeri bireylerin bilgi ve deneyimleri yaşadıkları mekânlar ve mekânsal değişimler, etrafındaki birinci derece yakınlıktaki kişiler ve diğer yöre halkı tarafından depremi yaşayan bireylerin otantik öğrenmelerle depremle ilgili aktarımlarının varlık durumları incelenerek araştırma sonuçlandırılmıştır. Ülkemizin deprem gibi çok yıkıcı etkilere yol açan bir doğal afet gerçeği her an güncelliğini muhafaza etmektedir. Erbaa yöresinde 1939-1942-1943 depremlerinin ne gibi etkileri ve hangi sonuçları ortaya çıkardığını ortaya koyabilmek için görüşme yöntemi kullandık. Katılımcı kişilere 22 soru yöneltilmiştir. Ayrıca katılımcıların yakın çevresindeki bireylere de sorular yöneltilerek otantik öğrenmeler açısından katılımcıların yakın çevresi de incelenmiştir. Yaptığımız görüşmelere Erbaa yöresinde yaşadığı tespit edilen 56 kişiden 15'i katılmıştır. Görüşmeler yapılırken katılımcıların izinleri doğrultusunda fotoğraf çekimi, ses kaydı ve video kaydı gibi veri toplama çalışmaları da yapılmıştır. Elde edilen veriler Apple Pages ve Numbers, Microsoft Word ve Excel en son sürümleri kullanılarak içerik analizleri yapılmıştır. Analizlerimiz sonucunda; yörenin fiziki ve beşeri özellikleri, 1939-1942-1943 depremleri ile ilgili bilgiler ve deneyimlerin (yaşantılar) neler olduğu ve otantik öğrenmeler açısından değerlendirmesi ortaya çıkartılmıştır.