Ergenlerde akıllı telefon bayğımlılığının sosyal dışlanma (Ostrasizm) ile ilişkisinin incelenmesi

Amaç: Bu araştırmada liseye devam eden öğrencilerin akıllı telefon bağımlılığının sosyal dışlanma ile ilişkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Materyal ve Metot: Araştırmamızın çalışma grubunu 2019-2020 eğitim- öğretim yılı Diyarbakır il merkezi ve Çınar ilçesinde bulunan toplam 10 lisede öğrenim görmekte olan 502 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmanın verileri ''Akıllı Telefon Bağımlılığı Ölçeği'' ve ''Ergenler İçin Ostrasizm (Sosyal Dışlanma) Ölçeği'' aracılığı ile toplanmıştır. Araştırma nicel bir araştırma olup, genel tarama modeli türlerinden olan ilişkisel tarama modeline uygun olarak desenlenmiştir. Araştırmada elde edilen veriler SPSS paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma verilerinin analizinde iki bağımsız grup için Mann-Whitney U, çoklu grup karşılaştırmaları için Kruskal-Wallis, kategorik değişkenler arasındaki ilişkilerin analizi için Ki-kare analizi ve Spearman's Rho korelasyon analizi kullanılmıştır. Çalışmanın tamamında p<0,05 değeri istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Sosyal dışlanma ile akıllı telefon bağımlılığı arasındaki korelasyon katsayısı Rho=0,049 (p=0,451) anlamlı bulunmamıştır. Ergenlerin akıllı telefon kullanım süresi arttıkça sosyal ilişki geliştirmeleri artmaktadır (X2=35,26; p<0,001). Kırsal kesimde yaşayan ergenlerin akıllı telefon bağımlısı olma olasılığı kentte yaşayan ergenlere göre daha yüksek bulunmuştur (p=0,035). Aşırı kullanım ve dayanma puanları ile sosyal dışlanma arasında düşük düzeyde ve negatif yönlü ilişki tespit edildi (R=-0,297; p=0,030 ve R=-0,344; p=0,003 sırasıyla). Çevresi tarafında önemsenmeyen ergenin akıllı telefon bağımlısı olma riski yüksek bulunmuştur (R=0,456; p<0,001). Sonuç: Araştırmada elde edilen sonuçlara göre ergenlerde akıllı telefon bağımlılığının sosyal dışlanmayla ilişkisi bulunmamıştır. Ancak yaşanılan yer, eğitim seviyesi ve başarı durumuna göre bağımlılık düzeylerinde farklılıklar görülmüştür. ATBÖ ile SDÖ alt boyutları arasında anlamlı ilişki bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Bağımlılık, Akıllı telefon bağımlılığı, Sosyal dışlanma, Ergen.