Ergenlerde azim: birey, aile ve çevresel faktörlerin yordayıcılığının incelenmesi

Bu çalışmada ergenlerde azim üzerinde cinsiyet, başarı yönelimleri, bilişsel esneklik, anne baba özerklik desteği ve sınıf değerlendirme atmosferinin etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma ortaöğretim kurumlarında 10, 11 ve 12. sınıf düzeyinde öğrenim gören 379 (kız) ve 127 (erkek) öğrencinin katılımıyla gerçekleştirilmiştir. Katılımcılara Azim Ölçeği, 2×2 Başarı Yönelimleri Ölçeği, Bilişsel Esneklik Envanteri, Leuven Algılanan Ana Babalık Ölçeği ve Sınıf Değerlendirme Atmosferi Ölçeği uygulanarak gerekli veriler elde edilmiştir. Elde edilen verilerin analizinde korelasyon analizi ve çoklu hiyerarşik regresyon analizi kullanılmıştır. Gerçekleştirilen korelasyon analizi sonucunda azmin başarı yönelimlerinin tüm alt boyutları ile, bilişsel esneklik, anne baba özerklik desteği ve öğrenme odaklı sınıf atmosferi ile pozitif yönlü bir ilişki gösterdiği bulunmuştur. Hiyerarşik regresyonun ilk modeline cinsiyet ve yaş dahil edilmiş, cinsiyetin azim üzerinde yordayıcı rolüne sahip olduğu bulgusuna ulaşılmıştır. İkinci model içerisinde değişkenlere anne ve baba özerklik desteği eklenmiştir. Cinsiyet, anne ve baba özerklik desteğinin azim üzerinde yordayıcılık rolünün bulunduğu sonucuna ulaşılmıştır. Model içerisinde azim üzerinde yordayıcılığı en yüksek değişkenin cinsiyet olduğu görülmüştür. Regresyonun üçüncü modeline ise öğrenme odaklı değerlendirme atmosferi ve performans odaklı değerlendirme atmosferi analize dahil edilmiştir. Cinsiyet, anne özerklik desteği ve öğrenme odaklı değerlendirme atmosferinin azim üzerinde yordayıcılık gösterdiği bulunmuştur. Öğrenme odaklı değerlendirme atmosferinin azim üzerindeki yordayıcılığı en yüksek olan değişken olduğu görülmüştür. Hiyerarşik regresyon analizinin son modeli olan dördünce model içerisine öğrenme yaklaşma, öğrenme kaçınma, performans yaklaşma, performans kaçınma ve bilişsel esneklik değişkenleri katılmıştır. Dördüncü model içerisinde cinsiyet, öğrenme odaklı değerlendirme atmosferi, öğrenme kaçınma yaklaşımı, performans yaklaşma yaklaşımı ve bilişsel esneklik değişkenlerinin azim üzerinde yordayıcılık gösterdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Bilişsel esnekliğin azim üzerinde yordayıcılığı en yüksek olan değişken olduğu görülmüştür. Bu araştırma sonuç olarak erkek öğrencilerin azim düzeylerinin daha yüksek olduğunu göstermekle birlikte, anneden algılanan özerklik desteği, öğrenme odaklı sınıf atmosferi, performans yaklaşma yaklaşımı, öğrenme kaçınma yaklaşımı ve bilişsel esneklik düzeyinin artması ile azim düzeyinin de arttığını göstermiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular ilgili değişkenleri dikkate alan ve kuramsal çerçeve ve alanyazın doğrultusunda geliştirilecek bireysel ve ailesel müdahalelerin öğrencilerin azim düzeylerini geliştirmek için kullanılabileceğini göstermektedir.