The micro and macro interactional factors associated with socio - behavioral development in early childhood years

Gelişim psikolojisi literatürü, erken çocukluk dönemindeki dışsallaştırma davranışları üzerine birçok çalışma içermektedir. Bunun sebebi de, erken çocukluk dönemindeki bu olumsuz davranışların, ileriki yaşlarda olumsuz akran ve aile ilişkilerine, akademik sorunlara ve ergenlikte problem davranışlara neden olduğunun bilinmesidir. Literatürde dışsallaştırma davranış problemleri ile ilgili olan koruyucu ve risk etkenlerinden birçok değişken araştırılmıştır, ancak aile ve mahalle ekolojileri, çocuğun davranışlarında en çok etkiye sebep olan değişkenler olarak bulunmuştur. Bu tez çalışması da, aile ve mahalle ekolojilerinin önemini vurgulayarak, bu etkenlerin çocuğun okula başlama çağındaki dışsallaştırma davranış problemlerine etkisini araştıracaktır. Erken çocuklukta sosyal-davranışsal gelişimi araştıran bu tez çalışması, birbirini takip eden ve tamamlayan dört çalışmayı içermektedir. Bu çalışma şunları kapsamaktadır: (1) aile yapısal özelliklerinin (sosyoekonomik düzey ve eğitim düzeyi) ve annenin farklı kaynaklardan aldığı desteğin (eşinden, ailesinden ve mahalleden) onun olumlu ve olumsuz ebeveynlik davranışlarına olan etkisini; (2) 3 yaşındaki çocukların ailelerinin sosyoekonomik düzeyinin (aile ve mahalle sosyal kaynakları düşünülerek), onların dışsallaştırma davranış problemlerine ve uyumlu sosyal davranışlarına etkisini; (3) çocuklardaki dışsallaştırma davranışlarının kişilerarası varyasyonunu ve çocukların dışsallaştırma davranış yörüngelerini ve ebeveyn davranışlarının (duyarlılık, sıcaklık ve olumsuz/katı disiplin) 3 yaşından 8 yaşına kadar olan süreçte bu yörüngeye olan etkisini; (4) ebeveyn davranışları ve çocuk dışsallaştırma davranışları arasındaki dinamik ve karşılıklı ilişkisel etkiyi, ve ebeveynlik, çocuk davranışları ve annelerin çevrelerinden aldıkları sosyal desteğin incelenmesini. Çalışmanın verilerini boylamsal ve temsili bir örneklem oluşturan Türkiye'de Erken Çocukluk Gelişim Ekolojileri (TEÇGE) araştırmasının verilerinden elde edilecektir. TEÇGE araştırması, çocukları ve onların annelerini 3 yaşından 8 yaşına kadar takip etmiştir (N=1052). Çalışmanın sonuçları göstermiştir ki: (i) düşük eğitim ve sosyo-ekonomik düzeye sahip ailelerde, geniş aileden anneye gelen destek onun olumlu ebeveynlik becerileri için koruyucu bir faktör olmaktadır; (ii) düşük sosyo-ekonomik düzeydeki aileler için, ebeveyn sıcak ve destekleyici davranışları çocuğun olumlu sosyal gelişimi için koruyu bir etkendir; (iii) çocukların hemen hemen tüm aile ve mahalle özellikleri, dil gelişimleri ve sosyal davranışları sosyo-ekonomik düzeyin iki göstergesi ile de (anne eğitim eviyesi ve ailenin ekonomik refahı) anlamlı olarak değişkenlik göstermektedir; (iv) ortalama olarak, erken çocukluk döneminde, dışsallaştırma davranışları 1SS olarak azalmaktadır; (v) ebeveyn olumsuz davranışlarındaki değişim çocuğun dışsallaştırma davranışlarındaki değişim ile pozitif yönde ilişkilidir ve olumsuz ebeveyn davranışlarındaki 1.5SS değerindeki düşüş çocuklardaki dışsallaştırma davranışlarında 2 yıllık düşüşe neden olmaktadır; (vi) annenin cezalandırıcı davranışlarının, çocuğun dışsallaştırma davranışlarına, hem eşzamanlı hem de boylamsal etkileri bulunmaktadır, fakat çocuğun dışsallaştırma davranışları, düzenli olarak annenin cezalandırıcı davranışlarını etkilememektedir; (vii) annenin mezo-sisteme ve çocuğun mezo-sisteme önemli etkileri bulunmaktadır.