Erken Cumhuriyet Dönemi tiyatro metinlerinde milli ve cinsel kimlikler

Erken Cumhuriyet Döneminde milli ve cinsel kimlikleri seçili tiyatro metinleri üzerinden inceleyen bu yükseklisans tezinde cumhuriyetin ilk döneminde devrimci otoritenin kurumsallaşması süreci toplumsal cinsiyet rolleri üzerinden analiz edilmektedir. Tezde literatür taramasının yanı sıra dönemin önde gelen aydınlarının hazırladığı yedi tiyatro oyununun dramaturjik analizi ile yeni rejimin topluma vermek istediği mesajlar değerlendirilmektedir. Bu metinlerin yazarları Cumhuriyetin temel ilkeleri üzerinden ortaklaşmakla beraber toplumsal cinsiyet rolleri açısından kendi içinde farklılıklar göstermektedir. Bu açıdan tezde yeni rejimin elitleri içindeki görüş ayrılıkları da dikkate alınmakta, homojen bir bütün olmadıkları dikkate alınmaktadır. Tezde ulusal kimliğin inşasında toplumsal cinsiyet rollerinin kurucu bir öğe olduğu yaklaşımı temellendirilmektedir. Bununla birlikte yeni rejimin kurumsallaştığı bu dönemde tiyatroya verilen önem Althusser'in devletin ideolojik aygıtları teorisiyle açıklanmaktadır. Bu temelde tiyatro metinlerinde iyi ve kötü karakterler arasındaki zıtlık erkek ve kadın karakterler üzerinden değerlendirilirken kadın karakterlere verilen ek görev ve sıfatların üzerinde durulmaktadır. Örneğin metinlerde iyi erkek ve kadın karakterler yurtsever, aydın ve eğitimli bireylerken kadın karakterler ayrıca namuslu olduklarını vurgulamaktadır. Kötü erkek ve kadın karakterler ise Batı hayranı ve millete yabancıyken kadın karakterler aynı zamanda şehvet düşkünü, güç budalası, zayıf karakterlerdir. Bununla beraber tezde dönemin tiyatro metinlerinde toplumsal cinsiyet rollerini değerlendiren literatürdeki diğer çalışmalara yönelik de eleştirel bir yaklaşım geliştirilmekte ve dönemin ulusal ve uluslararası şartlarının dikkate alınması gerektiği vurgulanmaktadır. 1930'lu yıllarda Avrupa'da faşist ve militarist hareketler gelişmekte ve tüm dünyada ekonomik bir buhran yaşanmakta ve kadınların kamusal alandaki temsiliyeti bundan olumsuz etkilenmekteydi. Türkiye'de ise hem eski rejimin yüzyıllara dayanan etkisiyle hem de uluslararası ortamın dezavantajlı durumuna rağmen kadınların toplumsal yaşama katılımında önemli ilerlemeler görülmektedir. Dönemin şartları ile beraber ilerlemeler ve yetersiz kalınan konuların analizi mümkün olmaktadır.