Erken Cumhuriyet Döneminde dinin sosyo-politik araçsallaştırılması bağlamında cuma hutbeleri

Tarihsel süreklilik perspektifi üzerine kurulu olan bu çalışma, Erken Cumhuriyet döneminde Cuma hutbelerinin bir sosyo-politik iletişim aracı olarak kurgulanması ve bu aracın standartlaştırılması, merkezileştirilmesi ve uygulanışının denetim altına alınması süreçlerini ayrı ayrı ele alırken bir taraftan da tüm bu süreçlerin tarihselliğini; Cumhuriyet'in bu fikir ve pratiği ne ölçüde tevarüs ettiğine odaklanan bir süreklilik arkeolojisi üzerinden göstermektedir. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren siyasetin İslamileşmesi ve İslam'ın siyasallaşması olguları dahilinde İslami iletişim araçlarının siyaset lehine kullanımını merkezine alan bu çalışma, bu düşünsel ve uygulamasal izlek üzerinden 1920'li ve 1930'lu yıllarda siyasal iktidarın Cuma hutbeleri aracılığıyla halka ulaşma, halkı bilgilendirme ve endoktrine etme çabalarıyla eşzamanlı olarak bu iletişimsel gücün merkezi siyasal iktidar dışında kullanılmasının önüne geçmek için yürüttüğü bir dizi idari ve bürokratik süreci göstermektedir. Öte yandan Erken Cumhuriyet döneminde üretilen Cuma hutbelerinin kapsamlı bir söylem analizini sunan bu çalışma, özellikle kırsalda yaşayan ve okul çağını geçmiş yurttaşlara ulaşmak için kurgulanan bu iletişimsel araç üzerinden dönemin siyasal iktidarının vatandaş tahayyülünü ve inşa etmeye çalıştığı yeni vatandaşa iletmek istediği mesajları ekonomik hayattan tarih anlatısına, aile ve nüfus politikalarından kamu sağlığına ve dönemin yeni dünya anlayışına varan geniş bir yelpazede incelemektedir.