Eski Türkçede bilge kavramı

Bilge sözcüğü Türk dil tarihinin tüm dönemlerinde kullanılmıştır. Bilge sözcüğü Köktürk dönemi itibariyle anlam genişlemesine ve çeşitlenmesine uğramıştır. Bilge olmak kimi zaman vazgeçilemez bir vasıf olmuş, kimi zaman ise özel bir isim olarak kullanılmıştır. Bilge sözcüğü Türk dili tarihinin dönemleri boyunca yeni özellikler kazanarak kavramlaşmıştır. Temel amacımız Eski Türkçe dönemine ait eserlerde bilge sözcüğünün anlamlarını ve kavram alanını göstermektedir. Eski Türkçe döneminde yer alan Köktürk, Uygur ve Karahanlı Türkçesi'ne ait eserlerde bilge sözcüğü taranmıştır. Köktürk dönemine ait Kül Tigin, Bilge Kağan ve Tonyukuk yazıtları Uygur dönemi'ne ait Altun Yaruk, Kuanşi İm Pusar, İyi ve Kötü Prens Öyküsü, Uygur dönemine ait yapılan çalışmalardan Eski Türk Şiiri, Turkısche Turfan Text V-VIII. Anlam Bilim Açısından Eski Uygurca Şiirler (2019) Karahanlı dönemine ait Kutadgu Bilig, Atebetü'l Hakāyık, Dîvānu Lugāti't Türk ve Karahanlı Türkçesinde İlk Kur'an Tercümesi adlı eserlerden yararlanılmıştır. Bu tez çalışmasının birinci bölümünde Eski Türkçe ve dönemlerine ait eserler hakkında bilgi, ikinci bölümünde anlambilimi, anlam alanı, kavram alanı, kavramlaştırma, söz varlığı, bağlam hakkında genel bilgiler, üçüncü bölümde bilge sözcüğünün kökeni hakkında bilgi ve inceleme kısmı yer almıştır. Bilge sözcüğünün Eski Türkçedeki kullanım şekilleri ve bilge kavramını karşılayan diğer sözcükler ele alınmış, sözcüklerin kullanım sıklığı tespit edilmiştir. Tarama sonucunda ortaya çıkan neticenin sayısal verileri belirlenmiştir. Sonuç kısmında ortaya çıkan tüm veriler hakkında değerlendirme yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Eski Türkçe, Bilge, Kavram, Kavram Alanı, Söz Varlığı.