Eskişehir kazası ilk nüfus sayımına göre Müslüman nüfus ve değerlendirilmesi

XIX. Yüzyılda Eskişehir Sultanönü Liva'sına bağlı bir kasabadır. Devlet, özellikle vergiye temel olacak Müslüman nüfusu tespit etmek ve Yeniçeri ocağının kaldırılması sonrası kurulan Asâkir-i Mansûre-i Muhammediye'ye asker temin etmek amacıyla yapılan nüfus sayımları yapmaya başlamıştı. Bu tezin konusunu, 1829'da İstanbul Tophane'deki ilk bölge nüfus sayımından sonra ülke genelinde gerçekleşen nüfus sayımlarından biri olan, 1830 tarihinde Eskişehir'de gerçekleşen sayım oluşturmaktadır. Bu sayım Eskişehir'in modern anlamdaki ilk nüfus sayımıdır. Türkiye Cumhuriyeti Devlet Arşivleri bünyesindeki Osmanlı Arşivlerinde bulunan 1531 numaralı Eskişehir nüfus defteri, bu çalışmanın temelini oluşturmuştur. Bu çeviri çalışması hem tarih ve sosyal bilimler literatüre katkı sağlayacak, hem de Eskişehir'in dolayısıyla Anadolu'nun sosyal, kültürel ve ekonomik durumuna ışık tutabilecektir. Günümüzde 'e-devlet' uygulamasının sunduğu Alt-Üst Soy Bilgisi sorgulamasına doğrudan hizmet etmesi de ayrı bir boyut olarak göz önünde tutulmalıdır. Anahtar Sözcükler: Eskişehir, Mahalle, 1830, 1246, Nüfus, Nüfus Defteri