Et-Tefsîru'l-Müyesser adlı eserin tefsir usûlü açısından incelenmesi

Araştırmada genel amaç, Mushaf tertibiyle hazırlananan Türkçe mealli Kur'ân formatındaki Arapça eserlerden birisi olan et-Tefsîru'l-Müyesser adlı eseri, tefsir usûlü açısından incelemektir. Bu minval üzere araştırmada, eserin Kur'ân ilimleri ile ilgili muhtevası örneklendirilerek ele alınmıştır. Selefîlik hareketinin öncülerinden olan Suudî Arabistan'daki resmî bir kurum tarafından hazırlanması hasebiyle eserin mezhebî yönünü ortaya koymak da amaçlanmıştır. Bu bakımdan eser tefsir yöntemleri açısından incelenirken bu husus ayrıca değerlendirilmiştir. Çalışmada, tefsirin hazırlanmasında diğer dillere tercüme edilebilir bir metin oluşturma hedefi bulunduğundan eserin kaynaklarının tespiti, tefsir usûlü konularını içermesi nedeniyle mukaddimesinin incelenmesi ve eser üzerine yapılan bir çalışma olması hasebiyle eserin tercümesinin kritize edilmesi gibi konulara da yer verilmiştir. Eserin tamamı taranarak metodik bakımdan dikkat çeken özelliklerine yer verilmeye çalışılmıştır. İhtiyaç duyulan yerlerde tefsir usûlü kaynaklarından istifade edilmiştir. Yine örnek olarak seçilen bazı âyetlerin tefsiri çerçevesinde eserin niteliğini net bir şekilde ortaya koymak için mukayeseli bir şekilde geçmiş tefsirlere atıflar yapılmıştır. Eserin, rivâyet tefsiri ağırlıklı olduğu, yer yer mezhebî görüşler içerdiği, teorik bilgilere girmeden Kur'ân ilimlerini ihtiva ettiği ve icmâlî tefsir sayılabilecek bir formatta olduğu görülmektedir. Kanaatimizce eserde âyetler tefsir edilirken haziflerin takdiri ve garîb lafızların güncel bir dilde aktarımı gibi Kur'ân ilimlerinin kullanılması ile yetinilmeyip bunun yanında esbâbu nüzûle başvurulmakta ve rivâyet tefsiri metodu öne çıkmaktadır. Esasen et-Tefsîru'l- Müyesser'de izlenen bu yöntem, farklı dillere çevirilen Kur'ân meâllerinin hangi üslup ile kaleme alınması gerektiğine de ışık tutmaktadır. Zira Kur'ân'ın muhataplarının, vahyin nüzûlünde cereyan eden hususları, Hz. Peygamber'in (s.a.s.) yapmış olduğu açıklamaları, Kur'ân'ın ilk muhataplarının Kur'ân'dan anladıkları hususlar vb. bilgilere ulaşabilmesi, Allah Teâlâ'nın Kur'ân'daki murâdını anlayıp onu hayata yansıtabilmesi için oldukça önem arz etmektedir.