Etkin televizyon izleyicisine doğru: RTÜK vatandaşlık bildirimleri raporunun analizi

Televizyonun icat edilmesinden günümüze kadar televizyon ve izleyici üzerine birçok araştırma yapılmıştır. Geleneksel televizyon yayıncılığına göre izleyici 'pasif'tir. Televizyon sadece izleyiciyi bilgilendirmek ve eğitmek amaçlı kullanılan evde izlenebilen bir araçtır. Fakat teknolojinin hız kazanmasıyla birlikte geleneksel medyaya göre pasif olan izleyici bu konumdan çıkarak aktif olan 'tüketici' konumuna geçmiştir. Zamanla yayıncılığın dijitalleşmesi ve internetin televizyona dahil edilerek; televizyonun etkileşimli hale gelmesiyle, hem yayıncılık alanında hem de izleyici kültüründe büyük bir değişim yaşanmıştır. Bu değişim, televizyon izleme alışkanlıklarını da değiştirmiştir. Televizyonun gelişmesiyle ve internetin de izleyicinin hayatına girmesiyleetkileşim son derece artmıştır. Televizyon mekansal bir araç olma özelliğinden kurtularak, hattaceplerde taşınabilecek kadar küçülerek akıllı telefonlardan izlenebilecek bir konuma geçmiştir. Mekan, zaman gerektirmeyen, istenildiği yerde ve zamanda izlenebilen, erişimi kolay bir kültürel araç özelliğini kazanmıştır. Televizyon izleme pratiklerinin değişmesiyle birlikte izleyicinin konumu da değişerek; içeriğe dahil olan hatta içeriğe yön verebilen güçlü bir denetmen görevini almıştır. "2016 yılı Vatandaşlık Bildirimleri Raporu"nda da yayınlandığı gibi izleyici ile sorumluluğun paylaşıldığı duyurulmuş ve izleyiciye kısmen de olsa denetleme görevi verilerek içeriğe dahil edilmiştir. Bu görevi aktif konumdaki izleyici, teknolojinin kendisine sunduğu tüm kolaylıkları ve hayatımıza giren etkileşimlilik kavramını da kullanarak yerine getirmiştir. Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK) izleyicinin rahatsızlık duyduğu herhangi bir programı, sunucuyu yada konuğu anlık olarak bildirebilmesi için farklı bildirim merkezleri oluşturmuştur. İzleyiciler şikayet platformlarını; ALO RTÜK, web sitesi, Bimer, Cimer vb. aktif bir şekilde kullanmıştır. Yapılan analizde bu bildirimlerin zaman zaman örgütlü bir şekilde yapıldığı da görülmüştür. Çalışma kapsamında izleyicinin bu şikayet platformlarını nasıl kullandığını anlayabilmek adına "RTÜK'ün 2016 yılı Vatandaşlık Bildirimleri Raporu" üzerine analiz ve RTÜK'ün ilgili biriminde bu raporu hazırlayan uzmanlarla derinlemesine görüşme yapılmıştır. Bu çalışmanın amacı; değişen televizyon izleme kültürünü ve izleyicinin daha aktif bir konuma nasıl geldiğini incelemek ve değişen teknolojinin izleyiciye sunduğu etkileşimlilik kavramını ayrıca izleyicinin nasıl kullandığı incelenecektir.