Zor durum bölgelerinde mobil sağlık kliniklerinin değerlendirilmesi /Irak-Sinjar bölgesi

Genel Bilgi: Dünyanın birçok ülkesinde sağlık sistemi, sağlık hizmetlerine erişilebilirliği artırmak ve sağlık sonuçlarını iyileştirmek için sağlık bakım sunum modelini dönüştürürken, sürekli artan kronik hastalık yükleri ve sağlık hizmetleri maliyetleri bağlamında değişikliklerden geçmektedir. Mobil sağlık klinikleri, izole noktalara ulaşabilen ve kapsamlı sağlık hizmetleri sunmak için donatılmış, özel olarak tasarlanmış dört tekerlekten çekişli kamyonlardır, hassas popülasyonlarda ve kronik hastalıkları olan bireylerde sağlık eşitsizliklerinin hafifletilmesine yardımcı olabilecek yenilikçi bir sağlık hizmeti sunumu modelidir. Kırsal ve yetersiz hizmet alan bölgelerde çok çeşitli tıbbi tedavilere uygun maliyetli bir şekilde ihtiyaç duyan hastalar; mobil sağlık hizmetinin birincil yararlanıcılarıdır. Etkili ve uygun fiyatlı sağlık hizmetleri sunabilen mobil sağlık klinikleri, gelir düzeyi düşük nüfuslara hizmet veren ve düşük maliyetle yüksek kaliteli bakımı destekleyen sağlık sisteminin ayrılmaz bir bileşenidir. Kırsal ve yetersiz hizmet alan bölgelerde, yaşayan hastalar, mobil sağlık hizmetinin birincil yararlanıcılarıdır. Amaç: Bu çalışmanın temel amacı katılımcıların demografik özelliklerine göre gezici sağlık ocağı ve sağlık ocaklarının sunduğu hizmetlerden memnuniyet düzeylerinin belirlenmesidir. Yöntem: Araştırmanın evrenini Sinjar bölgesindeki 10 mobil sağlık ocağı aracılığıyla tedavi gören hastalar oluşturmaktadır. Araştırmaya dahil edilme kriterleri olarak 18 yaşında veya daha büyük olmak, gönüllü olarak çalışmaya katılmayı kabul etmek ve Arapça konuşabilmek hususları belirlenmiştir. Araştırmaya dahil edilme kriterlerine uymamak, araştırmaya katılmayı reddetmek ve bilişsel veya psikolojik bir hastalığa sahip olmak ise çalışmanın dışlama kriterlerini oluşturmaktadır. G*Power bilgisayar programı (Faul et al. 2007), güç analizi için kullanılmış olup orta etki büyüklüğünde (η2=0.265), %80 güçte ve %5 tip I hata düzeyinde, yukarıda belirtilen amaçlar çerçevesinde tek yönlü varyans analizi (ANOVA) testinin yapılabilmesi için minimum 175 kişiden oluşan örneklem grubuna ihtiyaç vardır. Bu çerçevede araştırmanın örneklemini 180 hasta oluşturmuştur. Çalışmanın verileri hastalara yüzyüze uygulanan anket formlarından elde edilmiştir. Araştırmanın verileri, mobil sağlık kliniği uygulaması memnuniyet düzeyi ve mobil sağlık kliniği uygulaması bilgi düzeyi anketlerinde yer alan ifadelerle birlikte kişisel bilgi formunun uygulanması ile elde edilmiş olup verilerin analizi SPSS programı ile yapılmıştır. Bulgular: Ankete dâhil olan hastaların kişisel özellikleri incelendiğinde; hastaların %56,7'sinin erkek, %41,1'inin 18-25 yaşlarında, %51,1'inin Sinjar kırsalında, %54,4'ünün bekâr, %56,1'inin işsiz, %76,7'sinin gelirinin harcamasından az ve %78,9'unun kronik rahatsızlığının olmadığı belirlenmiştir. Araştırma grubunu teşkil eden hastaların cinsiyet, yaş, yerleşim durumu, medeni durum, meslek, gelir düzeyi ve kronik hastalık durumu dağılımlarına göre değişkenlerden elde edilen ortalama puanlar arasındaki farklılaşmalar ele alındığında; araştırmaya alınan hastaların gezici sağlık ocağı memnuniyet düzeyi ve gezici sağlık ocağı bilgi düzeyi cinsiyet, yaş ve ikamet yeri değişkenlerine göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık göstermemektedir. Öte yandan hastaların gezici sağlık ocağı bilgi düzeyleri mesleki durumlarına (p=0,03) ve gelir düzeylerine (p=0,01) göre istatistiksel olarak anlamlı farklılık (p<0,05) göstermektedir. Sonuç: Hastaların gezici sağlık kliniklerinden memnuniyetlerinin orta düzeyde olduğu belirlenmiştir. Sinjar kırsal kesim ve kamp bölgelerindeki hastaların gezici sağlık kliniklerinden memnuniyet düzeylerinin birbirine çok yakın olduğu (ortalama 2,60 civarı puan), buna karşılık Sinjar merkezde biraz daha düşük düzeyde (ortalama 2,49 puan) olduğu belirlenmiştir. Nihai olarak her üç yerleşim bölgesinde de hastalar gezici sağlık kliniklerinden orta düzeyde memnuniyet duymaktadır.